Жума
17-Апрел 2026
Қишнинг қорли-қировли кунлари ортда қолишига ҳам бир ойдан камроқ вақт қолди. Вақт – оқар сув, бир нафасда ўтиб кетганини билмай ҳам қоласан. Буёғи остонамизда баҳор турибди. Айрим ҳудудларда бойчечаклар бўй кўрсатди.
Пекин университети тадқиқотчилари – илмий ходим Йи Янг ва профессор Сяодонг Сонг нуфузли Nature Geoscience журналида ўз тадқиқотлари натижаларини чоп этганларидан сўнг, матбуотда Ер ядроси айланишдан тўхтаб қолгани ҳақида хабарлар ва шов-шувлар кўпая бошлади. Аслида нима бўлмоқда? Ҳозир шуни қисқа ва содда тарзда тушунтиришга ҳаракат қиламан.
«Яшил макон» умуммиллий лойиҳаси доирасидаги кўчат экиш тадбирларида юртимизнинг турли ҳудудларига жами юз миллион тупдан ортиқ павловния дарахти кўчатлари ўтқазилди. Олимларнинг эътироф этишича, атмосфера мусаффолиги, тупроқ таркиби, зараркунандаларга қарши кураш тизими ва шаҳарлар экзотикасини кўркамлаштиришда мазкур дарахт экотизм учун жуда самарали ҳисобланади.
Она табиат! Биз доим шу жумлани бот-бот такрорлаймиз. Балки, табиатга нисбатан «она» дея мурожаат қилишимиз, аслида Яратганнинг инсон зотига кўрсатган марҳамати эҳтимол.
Она Ер, зилол сув, мусаффо ҳаво, гўзал табиатни асрашга, улардан оқилона фойдаланиш, табиатга эҳтиёткорона муносабатда бўлиш, флора ва фауна оламини асраб-авайлаш, бетакрор гўзалликни келажак авлодга бус-бутунлигича етказишга ҳар биримиз масъулмиз.
Бугунги кунда эрозия, зичланиш ва шўрланиш органик ва озуқавий моддаларнинг ювилиб кетиши, кислоталаниш, ифлосланиш ва ер ресурсларини бошқаришнинг беқарор амалиёти билан боғлиқ бўлган бошқа жараёнлар туфайли дунёда тупроқнинг 33 фоизи деградацияга учрамоқда.
Бугунги кунда европаликлар қайта тикланувчи энергия манбаларидан фойдаланиш бўйича дунёни ортда қолдирмоқда. Қўҳна қитъа қуёш ва шамол қувватидан иссиқлик ҳамда электр энергиясини олиш, ушбу ресурсларни оқилона тақсимлаш ва сақлаш бўйича илғор тажрибага эга.
Ҳайвонларни мўйна учун кўпайтириш ва сақлаш дунёга машҳур брендлар томонидан ҳам қораланмоқда. Кийим-кечак бўйича таниқли брендларнинг деярли барчаси табиий мўйналардан фойдаланиб коллекциялар яратишдан аллақачон воз кечган. Бунинг эса ўзига хос ва ниҳоятда жиддий сабаблари бор.
Ҳудудимизга яна аномал совуқ ҳарорат қайтаётганлиги сабабли Ўзбекистон экологик партияси олимлар корпусининг қишлоқ хўжалик соҳасида фаолият кўрсатаётган тадбиркорларимиз, фермеру-деҳқонларимизга умуман барча халқимизга фойдаси тегиши мумкин бўлган иккинчи тавсияни-яъни боғларимизни асраш бўйича амалий тадбирлар юзасидантаклифларимизни бермоқчимиз.
Тупроқ қанчалик унумдор бўлса, табиат мувозанатига, атроф яшиллигига шунчалик ижобий таъсир кўрсатади. Қолаверса, она табиатнинг бор саховати, бизга туҳфа этаётган неъматлари ҳам ана шу тупроқ унумдорлигига бевосита боғлиқдир.
Бугунги экологик муаммолардан чарчаган Қувайт давлати улкан гул кўринишидаги экологик мегаполис қурмоқда.
Юртимизда экологик ҳолат яхшиланиши учун бизга қанча ўрмон керак?
Охирги икки йил ичида экологик муаммоларни ҳал қилиш масаласига алоҳида эътибор қаратилиб, кун сайин яшилликни кўпайтириш, мавжуд дов-дарахтларни, айниқса аллақачон табиат ёдгорлигига айланган кекса ва азим дарахтларни сақлаш учун барча чоралар кўрилмоқда.
Жиззах вилояти Зомин тумани «Туркман» қишлоғи гўзал табиати билан ҳар қандай кишининг эътиборини тортади.
Юртимизда бир асрдан ошиқ яшаган дарахтларга табиат ёдгорлиги мақоми берилиши ташаббуси ортидан минглаб азим дарахтлар хатловдан ўтказилиб, муҳофазага олинмоқда.
Хориижий мамлакатларда кенг нишонланадиган, арчасиз ўтмайдиган «Рождество» 31 декабрь куни Янги йил байрамига уланиб кетади. Ҳар бир хонадон арча ясатади, чироқлар билан уйи атрофини безатади.
Латвиянинг Рига шаҳри марказида бутунлай қайта ишланадиган чиқиндилар – пластмасса, шиналар, электр чироқлардан ясалган ноодатий 9 метрлик арча ўрнатилди.
Жисми ва руҳи соғлом бўлган одамгина том маънода ўзини бахтли ҳис эта олади. Негаки, инсон учун энг катта бахт ва бойлик саломатлигидир.
Сирдарё вилояти Ховос туманида бугун табиат билан инсон ўртасидаги азалий боғлиқлик яна бир бор ўз ифодасини топмоқда. «Яшил макон» умуммиллий лойиҳаси доирасида амалга оширилаётган ишлар нафақат табиатга яшил либос кийгизмоқда, балки одамлар ҳаётига умид, хонадонларга барака олиб кирмоқда.
Нурота тоғ тизмаларини гумбурлатиб қўшиққа солган Эргаш Жуманбулбул ўғли Қўшработ туманининг Қўрғон қишлоғида туғилиб, вояга етган. Жўш воҳаси дея тарифланадиган бу жой кейинги йилларда янада обод бўлаётир. Эргаш Жуманбулбул ўғлининг уй-музейи янгиланган бинода ўз фаолиятини бошлади. Эргаш шоирнинг уй-музейини кўргани келувчилар сезиларли даражада ошди.
«Яшил макон» умуммиллий лойиҳаси доирасида юртимизнинг барча ҳудудларида миллионлаб кўчатлар экилиб, яшил майдонлар кенгаймоқда.
Шаҳарларимиз жадал ривожланиб, янги бино ва иншоотлар кўпаяётган бир пайтда, табиат билан уйғунликни ва ҳаво мусаффолигини сақлаш эҳтиёжи ҳар қачонгидан ҳам ортиб бормоқда. Бундай шароитда бизга шунчаки манзарали кўчатлар эмас, балки шаҳарнинг нафас олишини таъминлайдиган чинакам «ўпка»лар керак.
Маълумки, дунё миқёсида энг долзарб экологик масалалардан бирига айланиб бораётган муаммо бу – чиқиндилар. Таҳлилларга кўра, сўнгги йилларда маиший ва саноат чиқиндиларининг йилдан-йилга ортаётгани ер юзидаги экологик барқарорликка салбий таъсир кўрсатмоқда.
