Дунё аҳолиси сони ўсиб, саноат ривожланиб, глобал иқлим ўзгаришлари туфайли ёғинлар миқдори камайиб бораётган бугунги шароитда сувга бўлган талаб тобора ортиб бормоқда. Оби ҳаётнинг ҳар томчисидан оқилона ва унумли фойдаланиш инсониятнинг энг муҳим кундалик вазифаларидан бирига айланаётир.

Океан ва йирик денгизлардан анча олисда қурғоқчил минтақада жойлашган Ўзбекистон учун ҳам сувнинг аҳамияти бениҳоя катта. Республикамизда фойдаланиладиган сув русурсларининг 80 фоиздан ортиғи қўшни Қирғизистон ва Тожикистон республикалари ҳудудида жойлашган тоғлардаги қорлар ва музлик­лар ҳисобига шаклланади.

Бугунги кунда дунёнинг аксарият қурғоқчил ҳудудларида сув тежовчи техникалардан кенг фойдаланиляпти. Сув тежовчи техникалар ёрдамида қишлоқ хўжалигида ишлатиладиган сув ресурсларининг деярли 50-70 фоизи тежалмоқда.

Ўзбекистон Республикаси Сув хўжалиги вазирлиги томонидан Тошкент марказий Экобоғида ўтказилган «Келажак учун сув­ни асранг» деб номланган тадбирда сув ресурслари камайиб бораётган шароитда сувдан тежамли ва самарали фойдаланиш, сувни тежайдиган технологияларни жорий қилиш учун кредит олиш шартлари, «Сувчилар мактаби» фаолияти, сувдан самарали фойдаланишда масъулиятни ошириш ва жамоатчилик эътиборини қаратиш каби масалалар ҳақида сўз борди. Ҳудудлардан келган фермерлар ва мутахассислар ўзларининг таклиф ва мулоҳазаларини билдириб, сувни тежайдиган технологияларнинг аҳамияти қанчалик юқори экани таҳлил қилинди.

– Давлатимиз томонидан сув тежовчи технологияларни жорий қилиш бўйича кўплаб ишлар амалга оширилиб, сув тежовчи технологияларни ўрнатиш бўйича имтиёзли кредитлар, субсидиялар берил­япти, – дейди Ўзбекистон Республикаси сув хўжалиги вазирининг ўринбосари Рустам ҚАРШИЕВ. – Бизда аввал сув тежовчи технологияларни маҳаллий ишлаб чиқариш саноатлари мавжуд бўлмаган. Шунинг учун пули бор фермер ҳам ё Туркиядан ёки бўлмаса Хитойдан технология олиб кирган. Бугунги кунга келиб эса маҳаллий ишлаб чиқариш саноатимиз ривожланиб, 50 га яқин сув тежовчи технологияларни ишлаб чиқарувчи заводлар, корхоналар ва сервис гуруҳлари ташкил этилган. Тўғри, томчилатиб суғориш тизими аввалгига қараганда ривожланди. Лекин ҳали-ҳамон баъзи худудларга сув тежовчи технологиялар етиб бормаган. Кўп фермерлар унинг афзалликлари ҳақида маълумотларга эга эмас.

Маълумотларга кўра, юртимизда умумий суғориладиган ер майдонлари 4 300 минг гектарни ташкил этади. Шундан 3 млн. гектардан ортиқроқ майдонларда қишлоқ хўжалиги экинлари экилади. 1 млн. гектардан кўпроқ майдонларда сув тежовчи технологияларлар жорий қилинган. Шундан 400 минг гектари томчилатиб суғориш технологиялардан 35 минг гектари ёмғирлатиб суғориш технологиялари асосида деҳқон фермерларимиз фойдаланиб келяпти. Келажакда сувга бўлган эҳтиёжни камайтириш учун керак бўлса ҳар бир уйда сув тежовчи технологияларни жорий қилиш, фарзандларимизга боғча давриданоқ сув тежашни ўргатишимиз лозим. Шундагина биз келажакда кутиладиган қирғоқчиликнинг бироз бўлса-да камайишига эришган бўламиз.

Қашқадарёлик фермер – «Ферузбек Абдусамад» фермер хўжалиги раҳбари Раъно Жонқувватова 2019 йилда фермер хўжалиги ер майдонларига томчилатиб суғориш технологиясини ўрнатган эди. Фермернинг айтишича, ушбу технология сувни тежашда ва юқори ҳосил олишда қўл келмоқда.

Биласизми, Туркияда ҳам сув муаммоси мавжуд. Қишлоқ хўжалигида сувдан тўғри фойлаланиш, уни майдонларга тенг тақсимлаш ва ҳосилдорликни ошириш учун энг яхши самара берадиган усул бу сув тежовчи технологиялардан фойдаланишдир. Туркияда ҳам мана шундай техникалардан бир неча йиллардан бери фойдаланамиз. Амалиётда аллақачон яхши натижалар билан ўзини оқлаган. Фақат буни тўғри йўлга қўйиш ва қандай фойданатишни билиш кифоя.

Қисқа қилиб айтганда, мамлакатимизда тириклик манбаи бўлмиш сувдан оқилона фойдаланиш ва уни асраш бўйи­ча олиб борилаётган саъй-ҳаракатлар келажак авлодларимизнинг фаровон ҳаёт кечириши учун замин яратади. Зеро, келажак учун бугун ҳаракат қилмасак, эртага кеч бўлиши мумкин.

Мансурбек ЖАББОРОВ,

«Oila va TABIAT» мухбири