Қорақалпоқ Кенгликларидаги яшил ҳудудлар
Оролбўйидаги экологик ҳолат яхшиланишига хизмат қилади
Дарахтларни экишда уларнинг турига, аҳоли яшайдиган ҳудудга нисбатан оралиқ масофасига ҳам эътибор қаратиш керак бўлади. Зеро, дарахт экиш, кўчат ўтқазиш, яшил ҳудудлар барпо этиш каби хайрли ишларнинг барчаси, аввало, инсон саломатлигини сақлашга қаратилган. Шу ўринда Инновацион ривожланиш вазирлиги ажойиб бир фикрларни олға сурибди. Ўз ўрнида биз ушбу мақолани сизга ҳам илиндик.
Халқимизда азалдан боғбонлик касби бошқача қадрланган. Бинобарин, экилган ҳар бир кўчат — бозорларимиз тўкинлиги, қурилиш материаллари саноати, тупроқни эррозиядан сақлаш, мусаффо ҳаво, мўл кислород деганидир. Яшиллик юртга чирой, одамларга саломатлик бағишлайди.
Ёзи иссиқ, қиши эса бирмунча барқарор кечадиган Андижон вилоятида ишлаб чиқариш корхоналари кўплиги ҳавонинг тозалигини асрашга кўпроқ эътибор қаратишни талаб этади.
Самарқанд – 14 та туман, 11 та шаҳар ва 88 та шаҳарчани ўзида мужассам этган катта ҳудуд. Вилоят табиий географик ўрнига кўра уч томондан Нурота, Туркистон ва Зарафшон тоғ тизмалари билан ўралган. Бу эса шимолдан эсадиган совуқ ҳаво оқимини бирмунча тўсади.
Мамлакатимиз бўйлаб давом этаётган «Яшил макон» умуммиллий ҳаракати асосида дарахт кўчатлари экиш ишлари Навоий вилоятида ҳам қизғин паллада давом этмоқда. «Долзарб қирқ кунлик»ка киришган навоийликлар айни вақтда ҳудуд иқлим шароитига мос келадиган, чўлнинг иссиғию, елвизак шамолига бардош бериб ўсиб кета оладиган кўчатларни ерга қадамоқда.
Қорақалпоғистон Респубикаси экологик муаммолардан энг кўп азият чекадиган ҳудуд бўлгани боис, дарахт ва буталарни экиш алоҳида долзарб аҳамиятга эга.
Дарахт экиладиган чуқурчани олдиндан ковламанг, имкони борича бу чуқурчалар дарахт экилаётган вақтда ковланиши мақсадга мувофиқ.
«Яшил макон» умуммиллий лойиҳаси барча ҳудудларда кенг қулоч ёзмоқда. Шу кунларда қай бир ҳудудда бўлмайлик, дарахт экиш ишлари авж паллага кирганлигига гувоҳ бўламиз. Каттаю-кичик бу жараёнда фаол иштирок этиб, хайрли ишларга ўзининг муносиб ҳиссасини қўшмоқда. Бу албатта, барчамизни қувонтиради.
Йирик шаҳарларда атмосфера ҳавосининг ифлосланиши экологик муаммоларнинг энг оғир кўринишига айланиб бормоқда. Агар ушбу муаммоларнинг вақтида олди олинмас экан, оқибатлари ҳар биримиз учун жиддий хавф туғдириши мумкин.
Табиат биз билган ва билмаган сир-синоатларга бой. Инсоният ҳамиша борлиқни англашга, ер юзидаги жамики ҳайвонот ва ўсимлик олами ҳақида билимларга эга бўлишга интилади. Ҳар бир ўсимлик ва ҳайвон турини йиллар давомида тадқиқ этади.
Мактабларда бизга табиатда сувнинг айланиши ҳақида қисқача сўзлаб беришади. Сув бир ҳолатдан иккинчисига ўтиб, кўплаб жараёнларни ҳаракатга келтирар экан – у ҳақиқий табиий «абадий дивигател»дир. Ушбу узлуксиз ҳаракат ҳаёт ва ривожланиш учун қувват беради.
Ер юзидаги биологик хилма-хиллик тирик мавжудотларнинг мукаммал ҳаёт кечириши учун энг муҳим омиллардан биридир. Ўсимлик ва ҳайвонлардан олинадиган маҳсулотларсиз инсон ҳаётини тасаввур қилиб бўлмайди. Табиат неъматларидан нооқилона фойдаланиш, уни муҳофаза қилмаслик оқибатида биологик хилма-хиллик борасидаги вазият кундан-кунга танглашмоқда.
Юртимизда аср билан юзлашган 4600 дан ортиқ дарахт бор. Экология давлат қўмитаси Биохилма-хиллик ва муҳофаза этиладиган табиий ҳудудлар бош бошқармаси (Давбионазорат) маълумотларига кўра, 2020 йил баҳорида Ўзбекистонда ёши 100 ва ундан катта бўлган 4682 туп дарахт бор эди.
Хориижий мамлакатларда кенг нишонланадиган, арчасиз ўтмайдиган «Рождество» 31 декабрь куни Янги йил байрамига уланиб кетади. Ҳар бир хонадон арча ясатади, чироқлар билан уйи атрофини безатади.
Латвиянинг Рига шаҳри марказида бутунлай қайта ишланадиган чиқиндилар – пластмасса, шиналар, электр чироқлардан ясалган ноодатий 9 метрлик арча ўрнатилди.
Жисми ва руҳи соғлом бўлган одамгина том маънода ўзини бахтли ҳис эта олади. Негаки, инсон учун энг катта бахт ва бойлик саломатлигидир.