Чоршанба
24-Июн 2026
Ўзбекистон Энергетика вазирлиги қайта тикланувчи энергия манбалари лойиҳаларини ишлаб чиқишда нафақат электр станцияларини қуриш учун таклиф этилаётган объектлардаги, балки унинг атрофида 50 километр радиусдаги экологик вазиятни ўрганиш ва мониторинг қилишга ҳам устувор аҳамият қаратади.
Экологик маданият инсонлар онгида шаклланиб бормас, маданиятининг ажралмас қисмига айланмас экан, атрофимизда табиатга нисбатан бунёдкорлик эмас, вайронкорлик авж олаверади. Бу аслида барчамизга аён, аммо тан олишни истамаётган ҳақиқат.
Ҳароратли ёз оқшомларида она табиатнинг фусункор қиёфаси янада ёрқин тус олади. Бундай пайтларда тоғ ва адирлар маликаси – лаванда қийғос гуллаб, бинафшаранг тўлқинлар мавжланаётгандек тасаввур уйғотади.
Кеча интернетда бир маълумотга кўзим тушди. Дунёдаги ҳар олтинчи ўлимнинг сабаби сифатида экологик муаммолар ва атроф муҳит ифлосланиши кўрсатилмоқда. Дунё олимларининг бу ҳисоб-китоби бугун ҳар бир мамлакат, ҳар бир инсон учун жиддий огоҳлик қўнғироғи бўлиши керак.
Ер юзидаги биологик хилма-хиллик тирик мавжудот яшаши учун энг муҳим омиллардан ҳисобланади. Ўсимлик ва ҳайвонот дунёсисиз инсон ҳаётини тасаввур қилиб бўлмайди.
(Бошланиши ўтган сонда)
Устюрт бўйлаб уюштирилган саёҳатимиз шу зайлда давом этарди. Қум бўронлари, ботқоқликлар, чек-чегарасиз тақир майдонлардан ўтиб борардик.
Самарқанд вилоятида экология соҳасидаги қонун ҳужжатлари ижросини таъминлаш, ҳуқуқбузарликларнинг олдини олиш юзасидан олиб борилаётган ўрганишлар давомида давлат экологик экспертизаси хулосаларида белгиланган талабларга риоя этилиши, атроф муҳитни муҳофаза қилиш ва табиий ресурслардан оқилона фойдаланилиши масалаларига алоҳида эътибор берилмоқда.
Сиз агар хорижий давлатларга тез-тез бориб турсангиз, шаҳарда одамларнинг қўлларида катта халталар билан югуриб, биратўла чиқинди йиғиб кетаётганини кўрган бўлишингиз керак. Булар плоггерлар. Улар спортни тозалаш билан бирлаштириб, ҳам ўз соғликлари учун, ҳам теварак атроф «саломатлиги» учун курашишади.
Тўрт тарафингиз бийдек чўл, саҳро, замонавий ҳаёт белгиларидан асар йўқ. Уфққа қараб кетаверасиз. Узоқдан жайрон ва қулонлар югуриб ўтади. Йўл четида тошбақалар вазмин одимлайди. Манзил узоқ. Юраверасиз, юраверасиз. Бирдан олдингизда мўъжиза – буткул бошқача, фавқулодда гўзал манзара намоён бўлади… Поёни кўринмас Устюрт бизни ана шундай кутилмаган манзиллари ила қарши олди.
Сайёранинг аксарият минтақаларида бўлгани каби Ўзбекистон ҳудудида ҳам глобал исиш тенденцияси ошиб бормоқда. Бу ҳақида “Ўзгидромет” маълум қилди.
Яқин кунларда Олий Мажлис Қонунчилик палатаси депутатлари томонидан «Географик объектларнинг номлари тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикасининг Қонунига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш ҳақида»ги қонун лойиҳаси кўриб чиқилади.
Улар дарахтлардан кўпроқ кислород ишлаб чиқариши ростми?
«Табиат билан тил топиш, шунда ҳеч вақт камбағаллашмайсан. Сени одамларнинг фикр-мулоҳазалари эмас, табиат бадавлат қилади», – дейди юнон файласуфларидан бири.
Ёғингарчиликнинг тез-тез кузатилиши, иқлим ўзгаришлари ва бошқа кўплаб омиллар ўсимликлар танаси ва япроқларига таъсир қилади, ҳаётий жараёнларда ҳудди инсонлар каби турли касалликлардан, зарарли ҳашаротлардан азият чекишига сабаб бўлади.
Яқинда хонадонлардан бирида ноқонуний боқилаётган шернинг уч ёшли болага ҳужум қилиши ва уни ғажиб ташлашига бир баҳя қолгани жамоатчиликни ларзага солди.
Хориижий мамлакатларда кенг нишонланадиган, арчасиз ўтмайдиган «Рождество» 31 декабрь куни Янги йил байрамига уланиб кетади. Ҳар бир хонадон арча ясатади, чироқлар билан уйи атрофини безатади.
Латвиянинг Рига шаҳри марказида бутунлай қайта ишланадиган чиқиндилар – пластмасса, шиналар, электр чироқлардан ясалган ноодатий 9 метрлик арча ўрнатилди.
Жисми ва руҳи соғлом бўлган одамгина том маънода ўзини бахтли ҳис эта олади. Негаки, инсон учун энг катта бахт ва бойлик саломатлигидир.
Болалар касал бўлиб қолса, аксарият ота-оналар сабабни вируслардан, овқатланишдан ёки иммунитетдан излайди. Аммо шундай омиллар борки, улар ҳар куни фарзандларимиз билан бирга нафас олади, улар ичадиган сувга, истеъмол қиладиган озиқ-овқатга ва ҳатто руҳиятига таъсир кўрсатади. Бу – экологик муҳит.
Тоғнинг тик қояси бағридаги уяда бургут палапони дунёни юқоридан кузатиб турибди. Борлиқ жуда кўркам. Охири уфққа туташиб кетган денгиз. Тўлқинлар узра ўйноқлаб учган қушлар. Эҳ-ҳе, ҳавасинг келади!
Тасаввур қилинг: тонг отмоқда, қуёш нурлари юртимизнинг бепоён кенгликларини ёритмоқда. Сиз фарзандингиз билан маҳалла четидаги ариқ бўйига сайрга чиқдингиз. Лекин кўзингиз тиниқ сувга эмас, балки ариқ ичига ташланган турли чиқиндилар, қурилиш материаллари бўлаклари, шамолда учаётган полиэтилен пакетларга тушади.
Бугунги кунда Ўзбекистон боғдорчилигида «функционал озиқ-овқат» яратиш даври бошланди. Энди боғбонларимиз меванинг йириклиги билан бир қаторда унинг таркибидаги инсон саломатлиги учун фойдали моддалар миқдорини ошириш устида ҳам изланиш олиб бормоқдалар.
Бугун ҳудудларда экологик барқарорликни таъминлаш, аҳолининг яшаш шароитларини яхшилаш ҳамда санитария ва ободонлаштириш ишларини тизимли ташкил этиш давлат сиёсатининг муҳим йўналишларидан бири бўлиб қолмоқда.
