Жума
23-Октябр 2026
Қишда фуқароларнинг иситиш мосламаларига бўлган эҳтиёжи, табиийки, анча ошади. Кимдир электр ускунаси, яна биров табиий газни кўп ишлатади. Мазкур жараёнда улардан нотўғри фойдаланиш эса, ўз навбатида, ёнғин содир бўлиш хавфининг ортишига олиб келиши мумкин.
Йигирма бир йилдан буён гепатитнинг В туридан азият чекиб келаётган Абдуллоҳ Рўзиевда ҳозирда касалликнинг С тури борлиги тахмин қилинмоқда. Бунга аниқлик киритиш ва муолажаларни олиб бориш учун анчагина маблағ талаб қилиниши ҳеч кимга сир эмас. Катта оилани онасининг нафақаси ва турмуш ўртоғининг маоши эвазига тебратаётган бир вақтда шифохонама-шифохона югуриш ва дори-дармон учун пул ажратишнинг имкони бўлмаяпти.
Ҳуқуқбузарлик, безорилик ва шу каби салбий иллатларнинг илдиз отиши ота-онанинг фарзандига тўғри тарбия бермагани, вақтида назорат қилмаслиги оқибатида келиб чиқиши кундек равшан. Бу ишда мактаб ҳам четда турмайди, албатта.
Бозор айланиб юргандим, етти-саккиз ёшли боланинг онасига айтаётган гапи эътиборимни тортди:
— Мама, карандаш олиб беринг. Раскраска қилгим келяпти.
Экилган ниҳол барқ уриб ўсиши, катта дарахтга айланиши учун унинг илдизлари мустаҳкам бўлиши керак. Шундагина ернинг қувватини бутун танасига етказиб бера олади. Бу табиатнинг ўсимлигу инсоният тақдирига тааллуқли азалий қонунияти.
Жуда болажон халқмиз. Оилада янги меҳмон — чақалоқ туғилса, биздан бахтли одам йўқ. Фарзандимиз улғайган сари яхши ният билан тўй тадоригига тушамиз. Бу асрлар давомида шаклланган гўзал қадриятларимиздан бири. Бироқ кейинги пайтларда тўй билан боғлиқ анъаналаримиз қаторига айрим бемаъни урф ва расм-русумлар қўшилдики, уларнинг миллий қадриятларимизга ҳеч қандай алоқаси йўқ.
Бугун ёшларга давлатимиз томонидан жуда кўп имкониятлар берилмоқда. Жамият ривожида фаол иштирок этиб, ўзининг муносиб ҳиссасини қўшаётган ёшлар сафи кенгаймоқда. Бироқ тарбияси издан чиққан, яратилган имкониятлардан оқилона фойдаланиш ўрнига жамият қонунларини менсимасдан охир-оқибатда, панжара ортида жавоб бераётган ёшлар ҳам учрамоқда.
Шу сатрларни қоғозга туширар эканман, бу ёруғ кунлар ўз-ўзидан бўлмагани, йўқдан борга айланмагани, бунинг учун аждодларимиз узоқ йиллар давомида меҳнат қилгани, курашгани, ҳатто жонини фидо этгани миямда ўрнашиб олди. Модомики шундай экан, биз, уларнинг авлодлари ўша инсонларни эслаб туриб, уларнинг хатоларини такрорламаслик, ютуқларини кўпайтириш учун бурчлимиз.
Бошга тушмагунча билмас экансан, киши. Авваллари тўй-ҳашамга борганда ярим яланғоч кўйлак кийган келинларни кўриб, жаҳлим чиқарди. Келиндан эмас, шундай кийинишга қўйиб берган, минглаб бегона назарлар тушишидан орияти қийналмайдиган куёвлардан ҳафсалам пир бўларди. Нега, нима учун бири синглим, бири опамдай ўзбек қизлари бундай бемаъни тақлидчилик билан оила остонасига қадам қўйиши керак, дердим.
Синфдош дўстим неварасини уйлантираётган экан, никоҳ кечасига таклиф қилиб кетди. Бордим.
Фарзандини боғчага кузатиб қўйган ота-онани бир нарса хавотирга солади: у қандай озиқ-овқатлар емоқда? Сифати жойидамикан? Албатта, фарзандларимизнинг сифатли маҳсулотлар истеъмол қилиши, бунга мутасадди ходимларнинг масъуллиги кун давомида уларнинг ишончли қўлларда эканидан далолат беради. Аммо бугун ҳамма боғчада ҳам бу ҳолатни кўнгилдагидек дея олмаймиз. Ўзим яқинда гувоҳ бўлган бир ҳолат эса ҳали бу борада амалга оширилиши лозим бўлган ишлар кўлами катта эканини кўрсатиб турарди.
Эртасидан умиди бор одам фарзанд тарбиясига бир лаҳза бўлсин, эътиборсиз қарамайди. Баъзан ҳаётда обрў ва ҳурматга эга инсонларнинг фарзандлари қилмишини кўриб ҳайрон қоласан киши. Наҳотки, шундай инсоннинг фарзанди... Бу кимнинг хатоси?
Ҳар гал ишдан қайтаётганимда йўл четида ёш боласи билан нон сотаётган аёл эътиборимни тортади. Нондан ташқари, унча катта бўлмаган столда қурут, сақич, конфет, хатто, сигарет сотиб ўтиришади. Ўтган-кетган болалар, йўловчилар, ҳайдовчилар гоҳида нон, гоҳида ул-бул харид қилиб, савдосига барака тилайди.
Бувим доим қутичада эскириб, сарғайиб кетган аллақандай қоғозларни сақларди. Баъзан қўлига олиб, нурсиз кўзлари билан уларга узоқ тикилар, хўрсиниб кўз ёши қилар эди. Сарғайиб, ёзувлари кўринмай кетган қоғозларда нималар ёзилганига қизиқардим, албатта. Бироқ бувимдан ҳайиқибми ёки андиша сабабми, қутига қўл теккизмасдим. Фақат бувим ҳаётдан кўз юмганидан кейингина қутичани очишга жазм этдим...
Яқинда бир танишим мендан: «Темир из ётқизилган жойдан хавфсизлик қоидаларига қатъий амал қилган ҳолда, эҳтиёт бўлиб ўтса бўладими?» деб сўраб қолди.
Хориижий мамлакатларда кенг нишонланадиган, арчасиз ўтмайдиган «Рождество» 31 декабрь куни Янги йил байрамига уланиб кетади. Ҳар бир хонадон арча ясатади, чироқлар билан уйи атрофини безатади.
Латвиянинг Рига шаҳри марказида бутунлай қайта ишланадиган чиқиндилар – пластмасса, шиналар, электр чироқлардан ясалган ноодатий 9 метрлик арча ўрнатилди.
Жисми ва руҳи соғлом бўлган одамгина том маънода ўзини бахтли ҳис эта олади. Негаки, инсон учун энг катта бахт ва бойлик саломатлигидир.
Музлатгични очиб, бир неча кунги овқатни кўриб, «эҳ, исроф бўлди-ку...» деб афсусланган пайтларингиз бўлгандир. Бу ҳолат сизга таниш. Аммо шу кичик исроф бутун сайёра миқёсида кўпайтирилса, ундан чиқадиган рақам ақлни шоширади. Гап шундаки, бугун дунё ўзи етиштирган озиқ-овқатнинг деярли бешдан бир қисмини шунчаки чиқиндига ташламоқда.
Бугун рақамли технологиялар ҳаётимизнинг ажралмас қисмига айланди. Интернет орқали билим олиш, хорижий тилларни ўрганиш, дунёнинг исталган нуқтасидаги ахборотдан фойдаланиш имкониятлари тобора кенгаймоқда.
Табиатда шундай жонзотлар борки, уларнинг миттигина фаолияти бутун инсоният ҳаёти учун катта аҳамият касб этади.
Бутун дунёда қуёш энергетикаси жадал ривожланмоқда. Ўзбекистон ҳам бу жараёнда фаол иштирок этяпти.
Бугун Ўзбекистонда лотин ёзувига асосланган ўзбек алифбосини такомиллаштириш масаласи яна кун тартибига чиқди. Таклиф этилаётган лойиҳада амалдаги o‘, g‘, sh ва ch шаклларини такомиллаштириш, шунингдек, ng ҳарф бирикмасининг мақомини қайта кўриб чиқиш назарда тутилган.
