Чоршанба
24-Июн 2026
«Жанубий Устюрт» миллий табиат боғи турфа хил манзараларга бойлиги билан ажралиб туради. Бу ерда паст ёки баланд текисликларни ҳам, баланд қирларни ҳам, кўллар ва ҳайратланарли чинкларни ҳам кўриш мумкин. Устюрт плотаси билан текисликни ажратиб турадиган жойда ана шу чинклар худди афсонавий деворлар каби узоқ масофаларга чўзилиб кетади.
Экологик муаммо учун шароит яратаётган омил нега эътибордан четда қолмоқда?
Ҳар йили 1 апрель – Халқаро қушлар куни сифатида нишонланади. Шу куни қушларнинг экотизим учун қанчалик муҳим жонзотлар эканини кенг тушунтириш ҳамда уларни асраб-авайлашга йўналтирилган тарғибот ишлари олиб борилади.
«Японияда озода ҳаёт тарзига тез кўникасан» – ижтимоий тармоқда бу фикрни ўқиб, хаёлимда болалик, ўсмирлик йилларим билан боғлиқ хотиралар жонланди: эрта баҳордан то кеч кузгача тонг ғира-ширасида Марғилоннинг деярли барча маҳаллаларидаги дарвозалар очилиб, кўчаларга сув сепилиб, деворларнинг тагигача қиртишлаб супуриларди.
Ўзбекистонда йилига 14 млн тонна чиқиндилар ҳосил бўлади, лекин уларнинг атиги 4-5 фоизи қайта ишланади. Чиқинди полигонларидан 7 миллион тоннадан зиёд иссиқхона газлари атмосферага чиқади, 43 минг тонна заҳарли филтратлар ер остига сингади. Чиқиндиларни қайта ишлаш орқали эса унинг ҳам табиатга таъсирини камайтириш, ҳам фойда олиш мумкин.
Австрия музликлари мисли кўрилмаган даражада тез эримоқда: экспертларнинг прогнозларига кўра, 40-50 йилдан кейин улардан асар ҳам қолмайди. Музликлар сувнинг табиий резервуари вазифасини бажаргани, иқлимни совитиши ҳамда кўплаб ҳайвон ва ўсимликлар учун яшаш муҳитини ҳосил қилгани боис экотизимда муҳим роль ўйнайди.
Атроф-муҳитга катта зарар етказаётган ушбу ҳолат юзасидан мутасаддилардан ва депутатлардан изоҳ кутамиз
«Амударё дельтасида сўнгги йўлбарс 1949 йили Тахтакўпир туманида отиб ўлдирилди...»
Фарғонанинг сўлим Данғараси ҳудудида Ўрмон хўжалиги деган қишлоқ бор. Уни халқимиз «Лесхоз» ҳам дейишади. Бу ажиб макон болалик хотираларимнинг аксар қисмини эгаллаб улгурган.
Асаларилар онглилик даражаси бўйича инсонлардан кейин иккинчи ўринда туришини билармидингиз?
Фарғона вилояти Қувасой шаҳар «Ҳувайдо» МФЙ ҳудудидан оқиб ўтган «Бешолиш» сой бўйидан 270 туп кўп йиллик соғлом дарахтлар ноқонуний кўчириб ўтказилган. Бу ҳақда Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги хабар берди.
Жорий йилнинг 24 февраль куни Президент томонидан имзоланган «Экологик экспертиза, атроф-муҳитга таъсирни баҳолаш ва стратегик экологик баҳолаш тўғрисида»ги қонун бугунги глобаллашув жараёнларида атроф-муҳит муҳофазаси соҳасида муҳим хуқуқий ҳужжат ҳисобланади.
Ўзбекистон Экологик партияси она табиатга етказилган ҳар қандай зарар учун қатъий чоралар кўриш орқали бундай ноқонуний ҳаракатларга барҳам берилишига эришиш тарафдоридир. Бу борада тушунтириш – тарғибот ишлари аҳолининг барча қатламлари орасида кенг олиб борилмоқда.
Тоза ичимлик сув таъминоти глобал миқёсдаги экологик муаммолардан бири бўлиб турибди. Бунга муносиб ечим топиш ҳамда оқибатларини имкон қадар бартараф этиш борасида мутахассислар бир қанча чора-тадбирларни таклиф қилишмоқда.
Яшил ранг – она табиат рамзи. Дарахтлари кўп бўлган боғларга борсангиз ўзингизни эркин, хотиржам ҳис этасиз, биласизми нега?
Хориижий мамлакатларда кенг нишонланадиган, арчасиз ўтмайдиган «Рождество» 31 декабрь куни Янги йил байрамига уланиб кетади. Ҳар бир хонадон арча ясатади, чироқлар билан уйи атрофини безатади.
Латвиянинг Рига шаҳри марказида бутунлай қайта ишланадиган чиқиндилар – пластмасса, шиналар, электр чироқлардан ясалган ноодатий 9 метрлик арча ўрнатилди.
Жисми ва руҳи соғлом бўлган одамгина том маънода ўзини бахтли ҳис эта олади. Негаки, инсон учун энг катта бахт ва бойлик саломатлигидир.
Болалар касал бўлиб қолса, аксарият ота-оналар сабабни вируслардан, овқатланишдан ёки иммунитетдан излайди. Аммо шундай омиллар борки, улар ҳар куни фарзандларимиз билан бирга нафас олади, улар ичадиган сувга, истеъмол қиладиган озиқ-овқатга ва ҳатто руҳиятига таъсир кўрсатади. Бу – экологик муҳит.
Тоғнинг тик қояси бағридаги уяда бургут палапони дунёни юқоридан кузатиб турибди. Борлиқ жуда кўркам. Охири уфққа туташиб кетган денгиз. Тўлқинлар узра ўйноқлаб учган қушлар. Эҳ-ҳе, ҳавасинг келади!
Тасаввур қилинг: тонг отмоқда, қуёш нурлари юртимизнинг бепоён кенгликларини ёритмоқда. Сиз фарзандингиз билан маҳалла четидаги ариқ бўйига сайрга чиқдингиз. Лекин кўзингиз тиниқ сувга эмас, балки ариқ ичига ташланган турли чиқиндилар, қурилиш материаллари бўлаклари, шамолда учаётган полиэтилен пакетларга тушади.
Бугунги кунда Ўзбекистон боғдорчилигида «функционал озиқ-овқат» яратиш даври бошланди. Энди боғбонларимиз меванинг йириклиги билан бир қаторда унинг таркибидаги инсон саломатлиги учун фойдали моддалар миқдорини ошириш устида ҳам изланиш олиб бормоқдалар.
Бугун ҳудудларда экологик барқарорликни таъминлаш, аҳолининг яшаш шароитларини яхшилаш ҳамда санитария ва ободонлаштириш ишларини тизимли ташкил этиш давлат сиёсатининг муҳим йўналишларидан бири бўлиб қолмоқда.
