Душанба
24-Август 2026
Мен на шоир, на ёзувчи, на хонандаман. Юртимизнинг олис қишлоқларида яшовчи муштипар бир онанинг фарзанди сифатида юрагимнинг қатларига яширганим, ҳеч кимга, ҳатто, онажонимга ҳам айтолмаган қалб сўзларимни сизга илингим келди.
.jpg )
Оила деб аталмиш ҳаёт мактабида ўқитувчи «роли» асосан эркак киши зиммасига тушади. Тўғри, оилада аёл кишининг ҳам ўрни беқиёс. Аммо ўша ўриннинг беқиёслиги ҳам эркакка боғлиқ. Ҳаётда ўз «рол»ини ақл ва маҳорат билан ўйнаган эркакка ҳаётнинг ўзи «оила устуни», «суюкли ёр», «севимли дадажон», «жонажон бобожон» унвонларини бериб қўяди.
Инсон ҳаётда ҳаракат қилиб ҳамма нарсага эришиши мумкин, дейишади. Лекин неча йиллардан буён фарзанд умидида юрган инсоннинг қалб малҳами бормикан?..
Баъзида фарзандларимизнинг хато ва камчиликларидан нолиймиз: эрталаб нонушта қилмайди, шимини тоза киймайди, уйда сакрамасдан ўйнолмайди...
Фарзандли бўлишнинг энг катта масъулияти унга чиройли исм танлашдан бошланади
Қўшнимиз бўларди. Исми Оллаберган. Ота-онасидан эрта етим қолиб қўни-қўшни, маҳалла-кўйнинг ёрдами билан вояга етиб уйланди. Маҳалланинг «ўғли» бўлгани боис ҳамма уни яхши кўрарди. Рўзғорида кам-кўсти борми ёки ҳашарми, дарҳол бориб кўмак беришар, Оллаберган ҳам ким бир юмушга айтди дегунча бориб, беминнат хизмат қиларди.
Олимлар «аёлларнинг хиёнатга мойиллигини бармоқ узунлигига қараб аниқлаш мумкин», деган хулосага келишди.
Бугун «мода»лар замони десак ҳам бўлади. Илгари фақат кийинишда бўлса, ҳозир гаплашиш, юриш-туриш, умуман ҳаёт тарзи, ҳатто қўлингиздаги матоҳ – телефон тутишгача «мода»га риоя қилинмаса замондан орқада қолиб кетгандек ҳис этасиз ўзингизни.
Аждодларимиз оилада фарзанд тарбиясининг негизи сифатида ахлоқий учлик: ният – сўз – иш бирлигини яратишган. Мазкур учлик негизини кейинчалик луғатимизга кириб келган «виждон» сўзи билан ҳам ифодалаш мумкин.
Ўзбек аёлларининг бошига ўрайдиган миллий либосларидан бири – лачакдир. Унинг ҳар бир минтақага хос турлари мавжуд. Ҳозирги пайтда лачакнинг хилма-хил тури кўп учрайдиган минтақа бу – Сурхон воҳаси ҳисобланади.
Замон ўтиши билан инсон кексаяр экан, қиёматгача нафақат одамнинг бўйи пасайиб боради, балки ҳадиси шарифга кўра инсоннинг қуввати ҳам заифлашиб боради.
Кийиниш – бу инсоннинг ташқи кўринишини ва характерини акс эттирадиган ташқи гўзаллиги саналади. Ҳар қандай шахснинг кийинишига қараб унинг қизиқиши ва қандайлигини билса бўлади.
Йигитлар ҳақида сўз кетса, албатта, уларни ҳимоячилар, деб атаймиз. Улар Ватан тинчлиги, оиласининг хотиржамлиги учун кўксини қалқон қила олади.
Юртимиздаги ҳар бир фуқаронинг ўз ҳаётидан рози бўлиб яшаши, эртанги кунга бўлган ишончини ошириш бугунги кунда олиб борилаётган ислоҳотларнинг бош мезони, фаолиятимиз ва ҳаётимизнинг асосий тамойили бўлиши керак.
ёхуд муқаддас қўрғонни емираётган иллатлар нега ҳамон давом этмоқда?
Хориижий мамлакатларда кенг нишонланадиган, арчасиз ўтмайдиган «Рождество» 31 декабрь куни Янги йил байрамига уланиб кетади. Ҳар бир хонадон арча ясатади, чироқлар билан уйи атрофини безатади.
Латвиянинг Рига шаҳри марказида бутунлай қайта ишланадиган чиқиндилар – пластмасса, шиналар, электр чироқлардан ясалган ноодатий 9 метрлик арча ўрнатилди.
Жисми ва руҳи соғлом бўлган одамгина том маънода ўзини бахтли ҳис эта олади. Негаки, инсон учун энг катта бахт ва бойлик саломатлигидир.
Инсон дунёга келар экан, она қорнидалигидаёқ борлиқни ўргана бошлайди. Унинг биринчи таниган инсони онаси бўлади. Онаси орқали дунёни танийди: онасининг овози, ҳиссиётларини ҳис қилади. Онанинг феъл-атвори, ўй-фикрлари болага ўтади.
Бобомиз Амир Темур айтганидек, юртнинг қудрати қурилган биноларда акс этса, юртда маънавий қудрат, маданий юксаклик аёлга бўлган муносабат билан белгиланади. Аслида аёлни қадрлаш биз учун бобомерос туйғу. Бу мерос биз учун юз йиллик, минг йиллик эмас, балки жуда қадимданоқ халқнинг онгу-шуурига сингиб келаётган юксак қадрият ҳисобланади.
Оила, мактаб ва маҳалла ҳамкорлигида инновацион экотизим яратиш, яъни барча тарбия ва таълим муассасаларини бир платформада уйғунлаштириб, замонавий технологиялар воситасида экологик тарбияни олиб бориш зарур.
Бугун Ўзбекистонда ижтимоий ҳаётда юз бераётган ўзгаришлар, глобаллашув, рақамлашув, урф-одат ва анъаналарнинг трансформацияси ҳамда ёшлар онгида шаклланаётган янги қадриятлар фонида оила институтининг мустаҳкамлиги масаласи янада долзарб аҳамият касб этмоқда.
Унинг мезони эрталабки бадантарбия, кун бўйи саломат юриш, кам овқатланишга одатланиш, оила билан саёҳатга чиқиш, китоб мутолаа қилиш, кутубхонага бориш, дорихона-ю шифохонага мурожаат қилмаслик, тўй-маъракаларни камхарж ўтказиш кабилар билан ўлчанса ажабмас.
