Душанба
24-Август 2026
Келин келган хонадонда бир қараш бор: эр тугул қайнота-қайнона ва барча қайнбўйинлар, қолаверса, катта хонадоннинг ҳамма ишлари келиннинг елкасига ортиб қўйилади. Нега хонадонда фақат келин хизмат қилиши керак? Ҳақиқатан, келин ҳамма ишни бажаришга масъулми? Бунинг бирон қонуний асоси борми ёки бу эр ё қайнонанинг зуғуми остида бўладиган ишми?
Бирон жойга меҳмонга борсангиз, нон-тузимизни татиб кўринг, дея эҳтиром билан нон тутишади. Меҳмон эса, нондан бир чимдим татиб, ташаккур ва миннатдорлик изҳор қилади. Бир кун туз еган жойингга қирқ кун салом бер, деган нақл ҳам бежиз эмас, аслида.
Мен дунёга келганимда, бунгача фарзандлари турмай, юрагини олдириб қўйган ота-онам қўрқув ва ҳадикдан суюнишни ҳам, йиғлашни ҳам билмай қолишган экан. Чақалоққа исм қўйиш эса ҳеч кимнинг эсига келмабди. Митти қизалоқни кимдир Ўлмасхон, кимдир Тўхтахон, яна биров Тошхон, деб чақира бошлабди.
Бундан ўттиз-қирқ йил олдин маҳаллада кимнингдир оиласи бузилса, бундан ҳамма хабар топар ва кўп йиллар давомида ўша оила билан илиқ муносабатда бўлишмас экан. Ҳозир эса вазият бошқа. Маҳаллада яқиндагина уйланган йигитни дарров ажрашиб, бошқасига уйланиб олганини сезмай ҳам қоламиз. Бир оиланинг бузилиши бугун негадир оддий ҳолга айланиб қолди.
Мактаб даврларимни эсласам, ҳар доим хаёлимда бир ҳолат гавдаланади: опамнинг мактабга кетаётганда дадамдан ийманиб, ойим орқали пул сўраши. Ўшанда ҳеч тушунмасдим: опам нега бундай қилади? Бемалол дадамдан сўрайвермайдими?..
Инсон умри поёнига етар экан, барча яқинлари, фарзандлари унга қўлдан келганча яхшилик қилишни хоҳлайди. Лекин ҳамма ҳам бундай пайтда қандай амалларни бажаришни билавермайди. Билиб қўйиш эса ҳаётий заруратдир.
Бугун ажрашишга ариза бераётганларнинг аксарияти «характеримиз тўғри келмади», каби омилни асосий важ Қилиб кўрсатяпти. Шугина баҳона оилани барбод Қилиш учун асос бўла оладими?
Поликлиникада навбат кутишга тўғри келди. Боласини кўтариб олган аёлларнинг гурунги зални тутиб кетган. Бир четда ўтирган аёлга кўзим тушди. У биров билан гаплашмас, ўйчан эди.
Талаба эдим, ижарада турардим. Ойига бир марта ота уйимизга келаман. Ҳар сафар кетаётганимда отам: «Манави ижара пулинг, буниси ўзингга харажат учун...», дея пул берарди.
Талаба эдим, ижарада турардим. Ойига бир марта ота уйимизга келаман. Ҳар сафар кетаётганимда отам: «Манави ижара пулинг, буниси ўзингга харажат учун...», дея пул берарди.
Эллик еттинчи йилнинг январида тўйимиз бўлган. Лекин билмадим, уни ҳозир тўй деб айтса бўладими-йўқми, ҳар ҳолда, ўша пайтнинг аҳволига кўра ўтказилган эди...
Бугунги кунда ахборот хуружи катта хавф солаётган бир пайтда ёшларни турли ёт ғоялардан сақлаш долзарб масала ҳисобланади. Ёш авлодга интернетда қулай, хавфсиз муҳит яратиш ҳамда улар онгига салбий таъсир кўрсатувчи ахборот ва кибер-хуружлардан ҳимоя қилиш учун барча чоралар кўриляпти.
Ҳозир пойтахтимиздан бошқа ҳудудларда даврий матбуот нашрлари сотиладиган киосклар жуда кам учрайди. Қидириб топгунча анча сарсон бўласиз. Айниқса, ўзингизга қадрли бирон газета ё журнални харид қилиш учун баъзан бир тумандан иккинчи туманга боришга тўғри келади. Нега шундай?
Президентимизнинг яқинда қабул қилинган «Ўрта махсус, касб-қунар таълими муассасалари фаолиятини янада такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги қарори, айниқса, академик лицейларда таълим сифатини янада ошириш йўлида пухта ўйлаб босилган қадам бўлди.
Қизим ёшлигидан эрка, тантиқ бўлиб ўсди. Тўрт ўғилдан кейин туғилгани учун дадаси ҳам, мен ҳам роса аярдик. Дадаси бирон нарса кўтариб келгудек бўлса, дарров қизимга тутқазади, сўнг акаларига.
Хориижий мамлакатларда кенг нишонланадиган, арчасиз ўтмайдиган «Рождество» 31 декабрь куни Янги йил байрамига уланиб кетади. Ҳар бир хонадон арча ясатади, чироқлар билан уйи атрофини безатади.
Латвиянинг Рига шаҳри марказида бутунлай қайта ишланадиган чиқиндилар – пластмасса, шиналар, электр чироқлардан ясалган ноодатий 9 метрлик арча ўрнатилди.
Жисми ва руҳи соғлом бўлган одамгина том маънода ўзини бахтли ҳис эта олади. Негаки, инсон учун энг катта бахт ва бойлик саломатлигидир.
Инсон дунёга келар экан, она қорнидалигидаёқ борлиқни ўргана бошлайди. Унинг биринчи таниган инсони онаси бўлади. Онаси орқали дунёни танийди: онасининг овози, ҳиссиётларини ҳис қилади. Онанинг феъл-атвори, ўй-фикрлари болага ўтади.
Бобомиз Амир Темур айтганидек, юртнинг қудрати қурилган биноларда акс этса, юртда маънавий қудрат, маданий юксаклик аёлга бўлган муносабат билан белгиланади. Аслида аёлни қадрлаш биз учун бобомерос туйғу. Бу мерос биз учун юз йиллик, минг йиллик эмас, балки жуда қадимданоқ халқнинг онгу-шуурига сингиб келаётган юксак қадрият ҳисобланади.
Оила, мактаб ва маҳалла ҳамкорлигида инновацион экотизим яратиш, яъни барча тарбия ва таълим муассасаларини бир платформада уйғунлаштириб, замонавий технологиялар воситасида экологик тарбияни олиб бориш зарур.
Бугун Ўзбекистонда ижтимоий ҳаётда юз бераётган ўзгаришлар, глобаллашув, рақамлашув, урф-одат ва анъаналарнинг трансформацияси ҳамда ёшлар онгида шаклланаётган янги қадриятлар фонида оила институтининг мустаҳкамлиги масаласи янада долзарб аҳамият касб этмоқда.
Унинг мезони эрталабки бадантарбия, кун бўйи саломат юриш, кам овқатланишга одатланиш, оила билан саёҳатга чиқиш, китоб мутолаа қилиш, кутубхонага бориш, дорихона-ю шифохонага мурожаат қилмаслик, тўй-маъракаларни камхарж ўтказиш кабилар билан ўлчанса ажабмас.
