Шаҳарларимиз жадал ривож­ланиб, янги бино ва иншоотлар кўпаяётган бир пайтда, табиат билан уйғунликни ва ҳаво мусаффолигини сақлаш эҳтиёжи ҳар қачонгидан ҳам ортиб бормоқда. Бундай шароитда бизга шунчаки манзарали кўчатлар эмас, балки шаҳарнинг нафас олишини таъминлайдиган чинакам «ўпка»лар керак.

Яқинда экологик лойиҳалар бўйича ўтказилган тақдимотда айнан шундай – кенг кўламли ва энг муҳими, илмий асосланган ечим эълон қилинди. Гап бутун республика бўйлаб йирик ботаника ва дендрология боғларини барпо этиш ҳақида бормоқда.

Кўпчилик бу икки боғнинг фарқини унчалик англамаслиги мумкин. Ботаника боғлари ноёб ўсимликларни сақлаш ва кўпайтиришга хизмат қилса, дендрология боғлари хорижий ва маҳаллий дарахтларни ҳудуд иқлимига мослаштириш (акклиматизация) учун ҳақиқий илмий лаборатория вазифасини ўтайди.

Тасаввур қилинг, ҳозир бутун мамлакатимизда бор-йўғи 3 та ботаника боғи бор. 2028 йилгача эса ҳар бир вилоятда камида 100 гектарли яна 12 та ботаника ва 16 та дендрология боғи яратилади. Бу дегани – энди кўр-кўрона эмас, балки ҳар бир ҳудуднинг ўз тупроғига мос, яшовчан «яшил қалқон»лар шакллантирилади.

Тошкентда қурилиши режалаштирилаётган 108 гектарли Миллий дендрология боғи эса алоҳида мавзу. Бу шунчаки одамлар сайр қиладиган хиёбон эмас, 150 минг туп дарахт ва бутадан иборат улкан табиий иқлим бошқарув тизими бўлади. Рақамларга эътибор беринг: бундай йирик боғлар шаҳардаги заҳарли чанг моддалари (PM 2.5, PM 10) миқдорини 25 фоизгача камайтириб, ёзнинг чилласида ҳаво ҳароратини 2-4 даражагача пасайтиради, намликни эса 15 фоизга оширади. Ичида қуёш панеллари, 1 гектарли сунъий кўл ва ҳатто сакура боғи бўладиган бу макон пойтахтнинг табиий кондиционерига айланади.

Бу шунчаки кўзни қувонтирадиган ландшафт ёки навбатдаги оддий парклар қуриш лойиҳаси эмас. Бу – дим ва чанг шаҳарларимизнинг нафас олиши, келажак авлоднинг соғлом улғайиши учун энг муҳим, ҳаётий қарордир. Ушбу режалар амалда тўлиқ рўёбга чиқса, 2030 йилга бориб юртимизда яшиллик даражаси 30 фоизга етади. Эндиги асосий вазифа бу жараёнларни жамоатчилик бўлиб қўллаб-қувватлашдир.

Тоза ҳаво ва яшил келажак – ҳаммамизнинг ҳақимиз, уни фақат биргаликда ярата оламиз.

Экология ва иқлим ўзгариши миллий қўмитаси

Махсус комиссияси