Чоршанба
24-Июн 2026
Екатерина кирпиўти Чотқол тизмасига хос бўлган ноёб эндемик тур ҳисобланади.
.jpg)
Бу ўсимлик ерга ёпишиб ўсувчи, диаметри 15-40 см атрофидаги ёстиқсимон ярим бута бўлиб, шохчалари бироз юқорига кўтарилиб ўсади. Барглари ясси, наштарсимон ва узунлиги 2 сантиметргача етади.
Ушбу ўсимлик июлдан сентябргача гуллаб, меваси сентябрь-октябрь ойларида етилади. Гуллари пушти ёки қирмизи рангда бўлиб, 3 тадан 8 тагача бошоқча ҳосил қилади. Екатерина кирпиўти Тошкент вилояти, хусусан, Чотқол тизмасининг Чимён тоғида тарқалган.
У тоғларнинг юқори қисмидаги ёнбағирларда ўсади ва, асосан уруғи, орқали кўпаяди. Афсуски, инсон фаолияти ҳамда чорва молларининг кўплаб боқилиши туфайли сони камайиб бормоқда. Айни пайтда аниқ популяция сони қайд этилмаган.
Екатерина кирпиўти Ўзбекистон Фанлар Академияси Ботаника боғида 1962 йилдан бери муваффақиятли етиштирилади. Экишдан уч йил ўтиб, гуллаб, уруғ беради.
Ўзбекистон Қизил китобига киритилган ўсимлик ва ҳайвон турларига зарар етказиш ёки йўқ қилиш қонуний тартибда қатъий жавобгарликка сабаб бўлади.
Болалар касал бўлиб қолса, аксарият ота-оналар сабабни вируслардан, овқатланишдан ёки иммунитетдан излайди. Аммо шундай омиллар борки, улар ҳар куни фарзандларимиз билан бирга нафас олади, улар ичадиган сувга, истеъмол қиладиган озиқ-овқатга ва ҳатто руҳиятига таъсир кўрсатади. Бу – экологик муҳит.
Батафсил
Тоғнинг тик қояси бағридаги уяда бургут палапони дунёни юқоридан кузатиб турибди. Борлиқ жуда кўркам. Охири уфққа туташиб кетган денгиз. Тўлқинлар узра ўйноқлаб учган қушлар. Эҳ-ҳе, ҳавасинг келади!
Батафсил
Тасаввур қилинг: тонг отмоқда, қуёш нурлари юртимизнинг бепоён кенгликларини ёритмоқда. Сиз фарзандингиз билан маҳалла четидаги ариқ бўйига сайрга чиқдингиз. Лекин кўзингиз тиниқ сувга эмас, балки ариқ ичига ташланган турли чиқиндилар, қурилиш материаллари бўлаклари, шамолда учаётган полиэтилен пакетларга тушади.
Батафсил
Болалар касал бўлиб қолса, аксарият ота-оналар сабабни вируслардан, овқатланишдан ёки иммунитетдан излайди. Аммо шундай омиллар борки, улар ҳар куни фарзандларимиз билан бирга нафас олади, улар ичадиган сувга, истеъмол қиладиган озиқ-овқатга ва ҳатто руҳиятига таъсир кўрсатади. Бу – экологик муҳит.
Тоғнинг тик қояси бағридаги уяда бургут палапони дунёни юқоридан кузатиб турибди. Борлиқ жуда кўркам. Охири уфққа туташиб кетган денгиз. Тўлқинлар узра ўйноқлаб учган қушлар. Эҳ-ҳе, ҳавасинг келади!
Тасаввур қилинг: тонг отмоқда, қуёш нурлари юртимизнинг бепоён кенгликларини ёритмоқда. Сиз фарзандингиз билан маҳалла четидаги ариқ бўйига сайрга чиқдингиз. Лекин кўзингиз тиниқ сувга эмас, балки ариқ ичига ташланган турли чиқиндилар, қурилиш материаллари бўлаклари, шамолда учаётган полиэтилен пакетларга тушади.
Бугунги кунда Ўзбекистон боғдорчилигида «функционал озиқ-овқат» яратиш даври бошланди. Энди боғбонларимиз меванинг йириклиги билан бир қаторда унинг таркибидаги инсон саломатлиги учун фойдали моддалар миқдорини ошириш устида ҳам изланиш олиб бормоқдалар.
Бугун ҳудудларда экологик барқарорликни таъминлаш, аҳолининг яшаш шароитларини яхшилаш ҳамда санитария ва ободонлаштириш ишларини тизимли ташкил этиш давлат сиёсатининг муҳим йўналишларидан бири бўлиб қолмоқда.
