Мамлакатимизда амалга оширилаётган кўлами кенг, шиддати баланд, натижадорлиги юксак демократик ўзгаришларни кўриб, буларнинг барчаси халқимиз манфаатларини изчиллик билан таъминлаш, Ватанимизнинг халқаро нуфузини янада ошириш йўлида узоқни кўзлаб юритилаётган оқилона сиёсатнинг ҳаётдаги самараси эканига ҳар қандай киши амин бўлади.

Бундай муваффақиятлар негизида янгиланаётган миллий Конституциямиз турибди. Референдум асосида бевосита халқ томонидан қабул қилиниб, тўғридан-тўғри амалга кирадиган Асосий Қонунимизда энг юксак ғоялар, демократик тамойиллар, эзгу мақсадлар, орзу-интилишлар мужассамдир.

Ҳар томонлама пишиқ-пухта ўйланган ва умумэътироф этилган халқаро демократик стандартлар талабларига тўлиқ жавоб берадиган Бош Қомусимиз янгиланиши нафақат халқимиз ҳаётидаги улкан сиёсий, ижтимоий-ҳуқуқий воқеа, балки халқаро аҳамиятга молик йирик оламшумул ҳодиса ҳамдир.

Бугунги кунда Ўзбекистон халқаро муносабатларнинг тўла ҳуқуқли субъекти сифатида халқаро ҳуқуқнинг умумэътироф этилган принциплари ва нормаларини қамраб олган биргина инсон ҳуқуқларига оид 80 дан ортиқ шартномалар иштирокчиси ҳисобланади.

Янгиланаётган Конституцияда Ўзбекистон Республикасининг халқаро шартномалари халқаро ҳуқуқнинг умумэътироф этилган принцип ва нормалари билан бир қаторда, ҳуқуқий тизимимизнинг таркибий қисми сифатида белгиланиши ушбу ҳужжатлар нормаларининг тўғридан-тўғри амал қилишини таъминлашда муҳим аҳамиятга эга. Хусусан, судлар, бошқа давлат идоралари, фуқаролар ушбу ҳужжатлар нормаларига тўғридан-тўғри ҳавола этиб, ўз фаолиятини ташкил этиш имкониятига эга бўлади.

Германия, Франция, Испания, Словения ва бошқа қатор давлатлар конституциявий амалиётида халқаро ҳуқуқнинг умумэътироф этилган принцип ва нормалари миллий ҳуқуқий тизимининг таркибий қисми экани белгиланган.

Агар Ўзбекистон Республикасининг халқаро шартномасида Ўзбекистон Респуб­ликасининг қонунида назарда тутилганидан бошқача қоидалар белгиланган бўлса, Ўзбекистон Республикасининг халқаро шартномаси қоидалари қўлланилишига оид қоидаларнинг белгиланиши бевосита халқаро ҳуқуқнинг «Pacta sunt servanda» (лотинчадан – «шартномалар бажарилиши лозим») тамойилидан келиб чиқади. Ушбу тамойил БМТ Устави ҳамда Халқаро шартномалар ҳуқуқи тўғрисидаги Вена Конвенциясида белгиланган бўлиб, унга мувофиқ давлатлар халқаро шартномаларга кўра ўз зиммасига олган мажбуриятларни виждонан бажаришлари шарт.

Ўзбекистон Республикаси халқаро шартномалари умумэътироф этилган принцип ва нормалар билан бир қаторда ҳуқуқий тизимнинг таркибий қисми сифатида конституция даражасида белгиланиши давлатимизнинг умумжаҳон нуфузи янада ошишини, ишончли ҳамкор сифатида намоён бўлишини, фуқароларнинг ҳуқуқ ва эркинликлари нафақат миллий қонунчилик, балки халқаро ҳуқуқ асосида ҳимояланишини таъминлайди.

Ишончим комил, Янги Ўзбекистоннинг янгиланаётган Конституцияси мамлакатимиз ҳар бир фуқаросининг масъулиятли шахс сифатида янада ривожланишига ижобий таъсир кўрсатади.

Муқаддас ТИРКАШЕВА,

Олий Мажлис  Қонунчилик палатаси депутати, Ўзбекистон Экологик партияси  фракцияси аъзоси