Якшанба
15-Март 2026
Антарктидадаги Гектория музлиги икки ой ичида қарийб 50 фоизга қисқарди. Бу замонавий тарихда қайд этилган энг тез чекиниш бўлди, деб ёзмоқда «Nature Geoscience» журнали янги тадқиқотга таяниб.
Тахминан Филадельфия катталигидаги Гектория музлиги Антарктика яриморолида, қитъадан узоққа чўзилган тор тоғ тизмасида жойлашган. Денгиз тубида жойлашган ва сузмайдиган Гектория каби музликлар одатда йилига бир неча юз метрдан кўпроқ чекинади. Бироқ тадқиқотларга кўра, Гектория 2022 йилнинг ноябрь ва декабрь ойлари орасида 8 километр ортга чекинди.
Бу кашфиёт тасодифан қилинган. Колорадо университети тадқиқотчилари алоҳида тадқиқот ўтказиш учун кўрфазни ўрганди. Улар «тез муз»ни, қуруқликка ёпишган ва шамол ҳамда тўлқинларга таъсир қилмайдиган денгиз музини диққат билан кузатиб борди: у парчаланиб, денгизга чиқиб кетишига ишонишди. Аммо тадқиқот ҳаммуаллифи ва Колорадо университети тадқиқотчиси Наоми Очват маълумотларни ўрганар экан, Гектория жуда қисқа вақт ичида катта миқдорда музни йўқотганини пайқади.
2011 йилда кўрфаз муз билан тез тўлиб, атрофдаги музликларни барқарорлаштирди ва уларнинг ички томон ҳаракатланишига ва қалин, сузувчи муз тилларини шакллантиришга имкон берди. 2022 йилда бу тез муз кўрфаздан чиқиб, музликларни беқарорлаштирди ва уларнинг орқага чекинишига олиб келди.
Ҳаво ҳароратининг тобора кўтарилиши инсоният демографиясига кутилмаган таъсир кўрсатмоқда. Янги тадқиқотга кўра, ҳаво ҳарорати цельсий бўйича 20 даражадан ошганда, қиз болаларга нисбатан ўғил болалар туғилиши камайиши кузатилмоқда.
Батафсил
Берклидаги Калифорния университети профессори ва 2025 йилги Нобель мукофоти совриндори Умар Ёжий намлик 20 фоиздан паст бўлган шароитда ҳам ҳар куни 1000 литргача тоза сув ажратиб олишга қодир қурилмани ишлаб чиқди.
Батафсил
Бразилияда муҳрлаб ёпилган бетон пол остида 10 йил яшаган тошбақа тирик ва соғ ҳолда топилди, ер остида ўтган бутун ўн йилликдан кейин ҳам у овқат ейишга куч топа олди.
Батафсил
Ҳаво ҳароратининг тобора кўтарилиши инсоният демографиясига кутилмаган таъсир кўрсатмоқда. Янги тадқиқотга кўра, ҳаво ҳарорати цельсий бўйича 20 даражадан ошганда, қиз болаларга нисбатан ўғил болалар туғилиши камайиши кузатилмоқда.
Берклидаги Калифорния университети профессори ва 2025 йилги Нобель мукофоти совриндори Умар Ёжий намлик 20 фоиздан паст бўлган шароитда ҳам ҳар куни 1000 литргача тоза сув ажратиб олишга қодир қурилмани ишлаб чиқди.
Бразилияда муҳрлаб ёпилган бетон пол остида 10 йил яшаган тошбақа тирик ва соғ ҳолда топилди, ер остида ўтган бутун ўн йилликдан кейин ҳам у овқат ейишга куч топа олди.
Кениялик экофаол Труфена Мутони дарахтни 72 соат қучоқлаб турган ҳолда янги жаҳон рекордини ўрнатди. Шу тариқа у аввалги натижани ортда қолдириб, Гиннеснинг рекордлар китобига киритилди.
Глобал исиш жараёнини секинлаштириш учун олимлар Ер юзини совутиш йўлларини изламоқда. Шундай усуллардан бири – қуёш геоинженерияси бўлиб, бунда атмосферага қуёш нурини қайтарувчи зарралар пуркалади.
