Жума
23-Октябр 2026
12 октябрь – Бутунжаҳон кўчманчи қушлар куни. Тадбирнинг санаси ўзига хос бўлиб, йилига икки марта – октябрь ва май ойларида нишонланади. Бутунжаҳон кўчманчи қушлар кунининг 2024 йилги кампанияси кўчманчи қушлар учун ҳашаротларни асраш муҳимлигини таъкидлайди ва бу пайдо бўлаётган таҳдидга қарши курашиш учун глобал чоралар кўришга чақиради.
Ҳисоботга кўра, ҳашаротлар популяциясининг камайиши ҳашаротлар билан озиқланадиган кўплаб кўчманчи қушлар популяциясининг йўқолишига сабаб бўлади. Ҳашаротлар нафақат бутун дунё бўйлаб кўчманчи қушларнинг, балки сичқонлар ва балиқларнинг ҳам омон қолиши учун зарурдир. Уларнинг камайиши, шунингдек, экотизим ва унинг яшаш жойларининг функцияларини ўзгартириш орқали билвосита таъсир кўрсатиши мумкин, масалан, ўсимликларни ўзгартириш, бу ўз навбатида ердаги наслчилик турларини камроқ қоплайди ёки мевахўр қушлар учун ҳашаротлар билан чангланадиган меваларни камроқ таъминлайди.
CМС ҳисоботининг асосий натижалари қуйидагилардан иборат:
• Ҳашаротлар биомассасининг камайиши, кўплиги ва хилма-хиллиги кўчиб юрувчи қуш турларига жиддий хавф туғдиради, миграция ва уларнинг ҳаёт айланишининг бошқа босқичларида озиқ-овқат мавжудлигини камайтиради ва CМС томонидан назорат қилинадиган кўплаб турларга хавф туғдиради.
• Ердан фойдаланишнинг ўзгариши, иқлим ўзгариши ва ифлосланиш бутун дунё бўйлаб ҳашаротлар камайишининг асосий омили бўлиб, бу кўпинча ўзаро боғлиқ, бир вақтда таъсир кўрсатади.
• Ҳашаротлар ва улар билан озиқланадиган кўчиб юрувчи турлар экотизимнинг ишлаши ва чанглатиш каби муҳим экотизим хизматларини тақдим этиши учун муҳимдир.
• Ҳашаротлар камайиб кетишининг кўчиб юрувчи ҳашаротхўр турларга таъсирини тушунишда ҳали ҳам камчиликлар мавжуд ва бир қатор турларнинг, хусусан, қушлар ва сичқонларнинг ҳолати ва популяция тенденциялари ҳақида кўпроқ маълумотга эҳтиёж бор.
Ҳисоботда ҳашаротлар сонининг камайишини бартараф этиш учун қуйидагилар тавсия қилинади:
• Кўчиб юрувчи турлар учун озиқ-овқат манбаларини сақлаш чораларини кўриш.
• Ҳашаротларни кузатиш ва маълумотлар алмашиш бўйича саъй-ҳаракатларни кучайтириш ва қўллаб-қувватлаш.
• Яшаш жойлари хилма-хиллиги ва уланишни яхшилаш бўйича кўп манфаатдор томонларнинг саъй-ҳаракатларида иштирок этиш.
• Ҳашаротлар сонининг камайиб бориши оқибатларини бартараф этиш учун устувор ҳаракатлар бўйича кўрсатмалар ишлаб чиқиш.
Бугунги кунда табиий ресурслардан оқилона фойдаланиш, сув ва тупроқни муҳофаза қилиш, ер ости сувлари ҳолатини кузатиш ҳамда геоэкологик мувозанатни сақлаш энг муҳим вазифалардан бири ҳисобланади.
Батафсил
Ўтган йилларда куз-қиш ойларида шамол сустлашиши ва ҳарорат инверсияси туфайли иссиқхоналардан чиқадиган ташламалар пойтахт ва унинг атрофида тўпланиши кузатилди.
Батафсил
«Термиз шаҳрида қум ва чанг бўронлари ҳамда ҳаво ифлосланишига нисбатан жамоалар ва соғлиқни сақлаш тизимининг барқарорлигини табиатга асосланган ечимлар орқали мустаҳкамлаш» лойиҳаси амалга оширилмоқда.
Батафсил
Бугунги кунда табиий ресурслардан оқилона фойдаланиш, сув ва тупроқни муҳофаза қилиш, ер ости сувлари ҳолатини кузатиш ҳамда геоэкологик мувозанатни сақлаш энг муҳим вазифалардан бири ҳисобланади.
Ўтган йилларда куз-қиш ойларида шамол сустлашиши ва ҳарорат инверсияси туфайли иссиқхоналардан чиқадиган ташламалар пойтахт ва унинг атрофида тўпланиши кузатилди.
«Термиз шаҳрида қум ва чанг бўронлари ҳамда ҳаво ифлосланишига нисбатан жамоалар ва соғлиқни сақлаш тизимининг барқарорлигини табиатга асосланган ечимлар орқали мустаҳкамлаш» лойиҳаси амалга оширилмоқда.
Инсон ҳаётини тоза ҳавосиз тасаввур этиб бўлмайди. Бироқ ҳавонинг мусаффолиги фақат атмосферага чиқарилаётган зарарли моддалар билан эмас, балки ер, сув ва яшил ҳудудларнинг ҳолати билан ҳам узвий боғлиқ. Халқаро миқёсда 7 сентябрь – мусаффо ҳаво куни сифатида нишонланади.
Бир пайтлар юртимиз иқтисодиёти ҳақида гап кетганда, асосан мавжуд бармоқ билан санарли йирик корхоналарни сақлаб қолиш, уларни реструктуризация ва модернизация қилиш, янги саноат лойиҳаларини жалб этиш зарурати ҳақида сўз юритиларди. Бугун эса манзара тубдан ўзгарди.
