Экоолам      Бош саҳифа

Ўсимликлар муҳофазаси кучайтирилмоқда

Дунё миқёсида фармацевтика  корхоналарида ишлаб чиқарилаётган дори воситаларининг тахминан 50 фоизи доривор ўсимликлар хомашёсидан тайёрланмоқда. Кўпчилик мамлакатларда, шу жумладан, Ўзбекистон Республикасида ҳам фармацевтика саноати жадаллик билан ривожланиши доривор ўсимликларга бўлган талабнинг кескин ортишига сабаб бўлмоқда.

Ўсимликлар  муҳофазаси  кучайтирилмоқда

 

Дунё миқёсида фармацевтика  корхоналарида ишлаб чиқарилаётган дори воситаларининг тахминан 50 фоизи доривор ўсимликлар хомашёсидан тайёрланмоқда. Кўпчилик мамлакатларда, шу жумладан, Ўзбекистон Республикасида ҳам фармацевтика саноати жадаллик билан ривожланиши доривор ўсимликларга бўлган талабнинг кескин ортишига сабаб бўлмоқда.

Ўзбекистон Президентининг 2018 йил 20 мартдаги «Республикада каврак плантацияларини ташкил этиш ва уларнинг хомашёсини қайта ишлаш ҳажмларини кўпайтириш ҳамда экспорт қилиш чора-тадбирлари тўғрисида»ги қарори асосида каврак плантацияларини ташкил этиш ва уларнинг хомашёсини қайта ишлаш уюшмаси ташкил этилган.

Каврак – (Ferula) туркуми селдердошлар (соябонгулдошлар)- Apiaceae (Umbelliferae) оиласига мансуб бўлиб, кўп йиллик ўт ўсимлиги. Кавракнинг ер юзида 160 дан зиёд турлари, Марказий Осиё республикаларида 104, мамлакатимизда эса 50 тури учрайди. Смола – елим олишда сассиқ каврак, Кўҳистон кавраги каби турлари ишлатилади.

Каврак республикамизнинг Тошкент, Сурхондарё, Қашқадарё, Жиззах, Навоий, Бухоро вилоятлари ҳамда Қорақалпоғистон Республикасининг қумли чўллар, адирлар, тоғлар ва тоғолди ялангликларда, соз тупроқли ерларида ўсади.

Табиатда сассиқ каврак кенг тарқалган бўлиб, елим-смола асосан шу турдан олинади. Бу доривор ўсимлик табобатда бемор организмига ижобий таъсир этувчи биологик фаол модда ҳисобланади. Доривор воситалар сифатида ўсимликларнинг илдизи, барги, пўстлоғи, гули, меваси, шираси ва бошқа қисмларидан фойдаланилади.

Табиатдан фойдаланувчиларнинг талабаномаларига мувофиқ шаклланган квота меъёрлари Фанлар академиясининг хулосасига мутаносиб ҳолда Табиат ресурслари вазирлиги (Давлат экология қўмитаси)нинг тегишли буйруғи билан ёввойи ўсимлик дунёси объектларидан махсус фойдаланиш бўйича тасдиқланган режасига кўра жорий йилда Фарғона вилояти бўйича:

– 2020 йилда ёввойи доривор ва озуқабоп ўсимликларни табиатдан ажратиб олиш учун жами 153,8 тонна (зубтурум барги, наъматак);

– 2021 йилда ёввойи доривор ва озуқабоп ўсимликларни табиатдан ажратиб олиш учун жами 162,5 тонна (зубтурум барги, наъматак, катта баргизуб, Туркистон қизил дўланаси, зирк барбарис меваси);

– 2022 йилда ёввойи доривор ва озуқабоп ўсимликларни табиатдан ажратиб олиш учун жами 26 тонна (наъматак меваси, катта баргизуб) доривор ўсимликлар учун квоталар олинган.

Ўсимлик дунёси объектларидан фойдаланиш, ёввойи ҳолда ўсувчи ўсимликларни техник ва доривор хомашёсини йиғиш ва тайёрлаш, ўсимлик дунёси объектларидан махсус фойдаланиш рухсатномаларини берилиши ҳолати Фарғона вилоятида доривор, озуқабоп ва ёввойи турдаги ўсимликларнинг техник хомашёсини тайёрлаш учун 2020 йилда 5 та, 2021 йилда 10 та ва 2022 йилда 2 та корхона-ташкилотларга рухсатномалар берилган.

Фарғона вилоятининг Қувасой шаҳрида 30 гектар, Сўх туманида 10 гектар майдонда каврак ўсимлигини сунъий равишда экиш орқали етиштириш йўлга қўйилган.

Доривор ўсимликларни табиий муҳитдан териб олишда квота олган жисмоний ва юридик шахслар томонидан доривор ўсимликларни йиғиб олиш жараёнида қонун ҳужжатларида белгиланган тартибга риоя қилишлари лозим бўлади. Рухсатномасиз ёки қонун ҳужжатларида белгиланган тартиблар ва меъёрларни бузганлик учун Сўх туманида 2022 йилда 1 нафар фуқарога маъмурий жавобгарлик белгиланиб, жарима ундирилган.

 

Ш.МАДРАҲИМОВ,

Вилоят прокуратураси бўлим

катта прокурори

Г.ТЎХТАСИНОВА,

Табиат ресурслари вазирлиги Фарғона вилоят бошқармаси

матбуот котиби

 

 




Ўхшаш мақолалар

«Ўзбекистон – 2030» стратегияси:  муҳим ташаббуслар    илгари сурилмоқда

«Ўзбекистон – 2030» стратегияси: муҳим ташаббуслар илгари сурилмоқда

🕔16:25, 23.02.2024 ✔16

Жамоатчилик томонидан кенг муҳокама қилинган «Ўзбекистон – 2030» стратегиясини «Ёшлар ва бизнесни қўллаб-қувватлаш йили»да амалга оширишга оид давлат дастури лойиҳасида атроф-муҳитни муҳофазаси, экологик муаммолар ечимига хизмат қилувчи муҳим бандлар киритилгани ушбу масалалар давлат сиёсатининг устувор йўналишларидан бири эканидан далолатдир.

Батафсил
Оролқумда  Яна 150-200 минг  гектар  ўрмонзорлар барпо қилишга киришилди

Оролқумда Яна 150-200 минг гектар ўрмонзорлар барпо қилишга киришилди

🕔16:23, 23.02.2024 ✔17

Табиат мувозанатига бўлган аёвсиз муносабатимизнинг аччиқ меваси –Орол денгизи ўрнида пайдо бўлган чексиз Оролқум саҳросига тириклик инмоқда. Денгиз ўрнида яшиллик ва ўрмонзор пайдо бўляпти. Баланд тўлқинлар урилиб турган соҳиллар саксовулзорларга айланяпти, улкан кемалар чайқалиб сузган сув тубида эса бугун тракторлар уруғ сепмоқда.

Батафсил
Бугун Оролбўйи –  табиат боғлари макони

Бугун Оролбўйи – табиат боғлари макони

🕔16:22, 23.02.2024 ✔14

Қорақалпоғистон Республикаси – қўриқхона ва Миллий табиат боғлар диёри десак, ҳеч янглишмаймиз.

Батафсил
Ҳаммасино кўриш

Сонларни танлаш

Пайшанба, 30-Декабр  
52 51 50 49 48 47 46
45 44 43 42 41 40 39
38 37 36 35 34 33 32
31 30 29 28 27 26 25
24 23 22 21 19 18 17
16 15 14 11 10 9 8
7 6 5 4 3 2 1

Ҳаммасини кўриш 

Кўп ўқилганлар

  • «Ўзбекистон – 2030» стратегияси:  муҳим ташаббуслар    илгари сурилмоқда

    «Ўзбекистон – 2030» стратегияси: муҳим ташаббуслар илгари сурилмоқда

    Жамоатчилик томонидан кенг муҳокама қилинган «Ўзбекистон – 2030» стратегиясини «Ёшлар ва бизнесни қўллаб-қувватлаш йили»да амалга оширишга оид давлат дастури лойиҳасида атроф-муҳитни муҳофазаси, экологик муаммолар ечимига хизмат қилувчи муҳим бандлар киритилгани ушбу масалалар давлат сиёсатининг устувор йўналишларидан бири эканидан далолатдир.

    ✔ 16    🕔 16:25, 23.02.2024
  • Оролқумда  Яна 150-200 минг  гектар  ўрмонзорлар барпо қилишга киришилди

    Оролқумда Яна 150-200 минг гектар ўрмонзорлар барпо қилишга киришилди

    Табиат мувозанатига бўлган аёвсиз муносабатимизнинг аччиқ меваси –Орол денгизи ўрнида пайдо бўлган чексиз Оролқум саҳросига тириклик инмоқда. Денгиз ўрнида яшиллик ва ўрмонзор пайдо бўляпти. Баланд тўлқинлар урилиб турган соҳиллар саксовулзорларга айланяпти, улкан кемалар чайқалиб сузган сув тубида эса бугун тракторлар уруғ сепмоқда.

    ✔ 17    🕔 16:23, 23.02.2024
  • Бугун Оролбўйи –  табиат боғлари макони

    Бугун Оролбўйи – табиат боғлари макони

    Қорақалпоғистон Республикаси – қўриқхона ва Миллий табиат боғлар диёри десак, ҳеч янглишмаймиз.

    ✔ 14    🕔 16:22, 23.02.2024
  • Марказий Осиёда илк  эко-университет очилди

    Марказий Осиёда илк эко-университет очилди

    Минтақада экологик муаммоларга ечим таклиф қила оладиган мутахассисларни тайёрлаш мақсадида Ўзбекистонда Марказий Осиё атроф-муҳит ва иқлим ўзгаришини ўрганиш университети (Green University) ташкил этилди.

    ✔ 22    🕔 20:45, 15.02.2024
  • «Яшил энергия»  даромадлари солиқдан  озод этилади

    «Яшил энергия» даромадлари солиқдан озод этилади

    Мамлакатимизда аҳоли ва тадбиркорлик субъектларини энергия ресурслари билан барқарор таъминлаш, қайта тикланувчи энергия манбалари ва энергия тежовчи технологияларни жорий этишни жадаллаштириш, соҳани давлат томонидан қўллаб-қувватлаш механизмларини такомиллаштириш борасида тизимли ишлар амалга оширилмоқда.

    ✔ 22    🕔 20:42, 15.02.2024
Ҳаммасини кўриш 

Фойдали манбаалар