Жума
23-Октябр 2026
Лоладошлар оиласига кирадиган ушбу ўсимлик Жануби-ғарбий Помир-Олойдаги камёб, йўқолиш арафасида турган гул ҳисобланади.
Адирларда ва тоғларнинг пастки қисмидаги ола жинсли ва соз тупроқли ёнбағирларда, кўпинча пистазорларда ўсади. Туберган лоласи бўйи 10-30 см. га етадиган кўп йиллик, пиёзли ўтдир. Пиёзи тухумсимон, диаметри 3-5 см., қобиғи жигарранг ёки қўнғир, ички томони тўрсимон-чалкаш, момиқ тукли. Барглари 3-4 тадан бўлиб, гулига нисбатан узундир. Гуллари якка, йирик, диаметри 6-7 см., қизил, туби қора, оч сариқ, гардишсимон доғли. Чангчи иплари қора, чангдонлари бинафша рангли. Апрель ойида гуллаб, меваси июнь-июль ойларида етилади.
Мазкур лолалар Сурхондарё вилояти Ҳисор тизмасининг Бойсун тоғларида, Сина қишлоғи атрофи ва Тўпаланг дарёси ҳавзасида, Боботоғ ва Кўҳитанг тизмаларида тарқалган. Ўзбекистондан ташқарида Тожикистонда ҳам учрайди. Лола уруғи ҳамда пиёзидан кўпаяди. Аҳоли томонидан гулларнинг кўп миқдорда узиб олиниши ва чорва моллари боқилиши туфайли ўсимлик сони тобора камайиб бормоқда.
ЎзР ФА Ботаника боғида 1955 йилдан буён экиб ўстирилади. Айрим популяциялари Сурхон давлат қўриқхонасида муҳофаза остига олинган. Табиатдан янги ўсиб турган ерларини қидириб топиш лозим.
Бугунги кунда табиий ресурслардан оқилона фойдаланиш, сув ва тупроқни муҳофаза қилиш, ер ости сувлари ҳолатини кузатиш ҳамда геоэкологик мувозанатни сақлаш энг муҳим вазифалардан бири ҳисобланади.
Батафсил
Ўтган йилларда куз-қиш ойларида шамол сустлашиши ва ҳарорат инверсияси туфайли иссиқхоналардан чиқадиган ташламалар пойтахт ва унинг атрофида тўпланиши кузатилди.
Батафсил
«Термиз шаҳрида қум ва чанг бўронлари ҳамда ҳаво ифлосланишига нисбатан жамоалар ва соғлиқни сақлаш тизимининг барқарорлигини табиатга асосланган ечимлар орқали мустаҳкамлаш» лойиҳаси амалга оширилмоқда.
Батафсил
Бугунги кунда табиий ресурслардан оқилона фойдаланиш, сув ва тупроқни муҳофаза қилиш, ер ости сувлари ҳолатини кузатиш ҳамда геоэкологик мувозанатни сақлаш энг муҳим вазифалардан бири ҳисобланади.
Ўтган йилларда куз-қиш ойларида шамол сустлашиши ва ҳарорат инверсияси туфайли иссиқхоналардан чиқадиган ташламалар пойтахт ва унинг атрофида тўпланиши кузатилди.
«Термиз шаҳрида қум ва чанг бўронлари ҳамда ҳаво ифлосланишига нисбатан жамоалар ва соғлиқни сақлаш тизимининг барқарорлигини табиатга асосланган ечимлар орқали мустаҳкамлаш» лойиҳаси амалга оширилмоқда.
Инсон ҳаётини тоза ҳавосиз тасаввур этиб бўлмайди. Бироқ ҳавонинг мусаффолиги фақат атмосферага чиқарилаётган зарарли моддалар билан эмас, балки ер, сув ва яшил ҳудудларнинг ҳолати билан ҳам узвий боғлиқ. Халқаро миқёсда 7 сентябрь – мусаффо ҳаво куни сифатида нишонланади.
Бир пайтлар юртимиз иқтисодиёти ҳақида гап кетганда, асосан мавжуд бармоқ билан санарли йирик корхоналарни сақлаб қолиш, уларни реструктуризация ва модернизация қилиш, янги саноат лойиҳаларини жалб этиш зарурати ҳақида сўз юритиларди. Бугун эса манзара тубдан ўзгарди.
