— Охирги вақтда бел оғриғидан кўп азият чекяпман. Шифокорга кўринсам, бунинг боиси оёқ-панжа билан боғлиқлигини айтяпти. Шундай бўлиши ҳам мумкинми? Шу ҳақда тўлиқроқ маълумот берсангиз?

Мамлакат АБДУВОҲИДОВА,

Сирдарё вилояти

​​​​​​​

— Оёқ-панжа ҳар бир қадам босганда юклама оғирликни ўз юзаси бўйлаб тақсимлаб, энергия ютади. Деформацияга учраган (шакли ўзгарган) оёқ-панжа эса бундай хусусиятга эга бўлмайди. Юкламанинг нотўғри тақсимланиши тананинг маълум қисмида оғриқ пайдо бўлишига олиб келади. Масалан, товон соҳасидаги юкламанинг ортиши бел соҳасидаги оғриқларга сабаб бўлади.

Тушунарли бўлиши учун қуйидаги чизмада оёқ-панжа ва тананинг бошқа қисмлари ўртасидаги боғлиқликни келтириш мумкин.

Оёқ-панжа тананинг юқорида жойлашган анатомик тузилмалари билан (тизза, бўкса, умуртқа поғонаси ва бош) ўзаро боғланган бўлади. Оёқ-панжа ҳолатини таъминлайдиган бир гуруҳ мушаклар болдирда жойлашган бўлса, бир қисми сондан бошланади. Тик турганда ва қадам ташлаганда оёқ-панжа, болдир, чаноқ ва умуртқа поғонаси ягона функционал ҳаракат занжирини ташкил этади. Ушбу занжирнинг бошланғич аъзоси (оёқ-панжа)да кузатиладиган ҳар қандай арзимас нуқсон занжир юқорисида жойлашган аъзоларга таъсир этади. Ҳаттоки, оёқ-панжада учрайдиган кичкина нуқсон ҳам қадам босишга ва қоматнинг бузилишига ўз таъсирини ўтказади. Масалан, оёқ-панжа ясси вальгусли деформацияси — гиперпронацияси (ҳаддан ортиқ ичкарига қийшайиши) қадам босиш даврида тиззалар ва чаноқнинг меъёридан ортиқ қийшайишига ва умуртқа поғонасининг энгашишига олиб келади.

Оёқ-панжа деформацияси оқибатида сурункали юклама тушиши ҳаракат занжирининг барча аъзолари — суяк, бойлам ва бўғимлар емирилишига олиб келади. Ушбу ҳолатлар бир муддат деярли белгиларсиз бўлиши, безовта қилмаслиги мумкин. Бироқ оёқ-панжа ишлаш шароитининг ҳар қандай ўзгаришлари (оёқ кийимнинг алмаштирилиши, ноодатий юкламанинг ошиши) бутун таянч тизими (тизза, чаноқ ва бел)да оғриқлар пайдо бўлишига олиб келади. Танадаги тўқималарнинг табиий қариши эса уларнинг эластиклигини камайтиради ва ёшликда тез ўтиб кетувчи «юклама оғриқлар» ёш ўтиши билан сурункали тус олади. Бундай муаммони ечишда, аввало, мутахассисга мурожаат қилиш зарур. Унинг тавсиясига кўра, махсус патак (стелька)ларни қўллаш мумкин.

 Рустам ШАРОПОВ,

ортопед-травматолог