Қалбаки дорилар жиддий таъқиб қилинади
Бугун дунё миқёсида, шу жумладан, мамлакатимизда ҳам ёшлар орасида турлича таъсир қиладиган биологик фаол қўшимчалар (БФҚ) ва спорт озуқалари оммалашиб бормоқда.
БатафсилЎтмиш аждодларимиз табиатни асраш, атроф-муҳит тозалигини сақлашга жиддий эътибор қаратишган. Буни тарихий манбаларда учрайдиган қатор ҳужжатлар ҳам тасдиқлайди. Жумладан, Самарқанд Ўлкашунослик музейида КП5991/180 рақами билан сақланаётган тарихий ҳужжатда дарахтларни кесмаслик ҳақида берилган фатво акс этади.
Ҳижрий 1284 йил – милодий 1867 йили тахминан Хива хонлигида чиқарилган мазкур фатво ўзининг аҳамияти жиҳатидан жуда қимматли саналади. Унда ўтмишда табиат ва экологияга бўлган муносабат яққол акс этган. Ҳужжатда дарахтларни қози (суд) ёки муҳтасиб, яъни шу ишларга масъул нозирнинг ҳукми ва ижозатисиз кесиш тақиқланиши қайд этилади. Ҳатто, шунингдек, масжид ёки қабристон иморати учун ҳам кесилмаслиги лозимлиги кўрсатиб ўтилган.
– Агар бирорта ишга мўлжаллаб ёки муайян жойга ишлатишга вақф қилиниб экилган бўлса, у ҳолда мутаввалли (нозир) томонидан айнан ўша иш ёки жой учун ишлатилиши мумкинлиги фатвода кўрсатилган. Акс ҳолда, фатво ҳужжатининг далилида: «Омма халқ учун уни қози ёки муҳтасибнинг амрисиз тасарруф қилиш жоиз бўлмайди», – деган жумлалар ҳужжатда қайд этилган, – дейди шарқшунос-тадқиқотчи Ҳамидуллоҳ Аминов.
«...Бу масаладаким, қабристонларда кўкарган дарахтларни ислом қозисининг буйруғи ё халқнинг Пайғамбари бўлмиш зотнинг шариатига муҳтасиб бўлган кишининг буйруғи бирла шундай бир масжиднинг иморатиға сарф қилинса ва ул дарахтларға жиҳати муайян маълум бўлмаса ва мутавалли топулмаса, шаръан дуруст ва жоиз бўлурму, ба-шароита ё йўқму?..
Қабристондаги дарахтларни масжиднинг иморатига сарфлаш жоиз бўлади, агарки у вақф бўлмаса. Агарки уни бирорта вақф қилинган ва мутаваллиси бўлмаган масжидга ёки қабристонга сарфлаш урфда бўлса. Омма халқ учун уни қози ёки муҳтасибнинг амрисиз тасарруф қилиш жоиз бўлмайди...»
Мазкур фатвога муҳр босилиб, муфтий Муҳаммад Карим охунд ибн Маҳмуд номи билан имзо қўйилган ва ҳижрий 1284 (милодий 1867) йил санаси ёзилган.
– Хуллас, шариатга кўра ҳам, муфтийлар чиқарган фатволарга биноан ҳам дарахтларни ҳуда-беҳуда кесиш асло мумкин эмас. Муболағали айтсак, дарахткушлик одамкушлик каби жиноятдир, – дейди шарқшунос-тадқиқотчи Ҳамидуллоҳ Аминов.
Ўхшаш мақолалар
Маҳалла бўйича қонунни янгилаш вақти келди, бугунги кун талаби шундай
Янги таҳрирдаги Конституциянинг 40-моддасида фуқароларнинг мурожаатларини кўрувчи субъектлар қаторига «фуқароларнинг ўзини-ўзи бошқариш органлари» ҳам қўшилиши фуқароларнинг мурожаатларини кўриб чиқишда Кенгаш ва маҳалла алоқасини янгича, самарали ташкил қилишни кучайтирди. Бу янги тизимнинг асосий хусусияти фуқароларнинг мурожаатлари билан ишлашда ҳам кўринмоқда.
Батафсил
Жадидларнинг экологик мероси қандай ёки «Яшил шаҳар»
ХХ аср бошида Туркистон заминида юзага келган жадидчилик ҳаракати одатда фақат сиёсий озодлик, маориф ислоҳоти ва тил истиқлоли доирасида талқин этилади. Бироқ жадид боболаримизнинг фаолиятига чуқурроқ назар ташласак, уларнинг дастурларида бугунги куннинг энг глобал муаммоси — экологик барқарорлик ва инсоннинг табиат билан уйғунлиги масаласи марказий ўринлардан бирини эгаллаганини кўрамиз.
Батафсил
Кўп ўқилганлар
-
Қалбаки дорилар жиддий таъқиб қилинади
Бугун дунё миқёсида, шу жумладан, мамлакатимизда ҳам ёшлар орасида турлича таъсир қиладиган биологик фаол қўшимчалар (БФҚ) ва спорт озуқалари оммалашиб бормоқда.
-
Маҳалла бўйича қонунни янгилаш вақти келди, бугунги кун талаби шундай
Янги таҳрирдаги Конституциянинг 40-моддасида фуқароларнинг мурожаатларини кўрувчи субъектлар қаторига «фуқароларнинг ўзини-ўзи бошқариш органлари» ҳам қўшилиши фуқароларнинг мурожаатларини кўриб чиқишда Кенгаш ва маҳалла алоқасини янгича, самарали ташкил қилишни кучайтирди. Бу янги тизимнинг асосий хусусияти фуқароларнинг мурожаатлари билан ишлашда ҳам кўринмоқда.
-
Жадидларнинг экологик мероси қандай ёки «Яшил шаҳар»
ХХ аср бошида Туркистон заминида юзага келган жадидчилик ҳаракати одатда фақат сиёсий озодлик, маориф ислоҳоти ва тил истиқлоли доирасида талқин этилади. Бироқ жадид боболаримизнинг фаолиятига чуқурроқ назар ташласак, уларнинг дастурларида бугунги куннинг энг глобал муаммоси — экологик барқарорлик ва инсоннинг табиат билан уйғунлиги масаласи марказий ўринлардан бирини эгаллаганини кўрамиз.
-
Фаровонлик тафаккурни туман билан қопламасин
Оғир замонлар кучли инсонларни яратади.
Кучли инсонлар яхши замонларни яратади.
Яхши замонлар заиф одамларни яратади.
Заиф одамлар оғир замонларни яратади...
-
Миллий генофонд масаласини Рекламага бой бериб қўймайлик
Буюк Британия 2024 йилдан бошлаб болалар орасида семизлик ва нотўғри овқатланишга қарши курашиш бўйича зарарли озиқ-овқат ва ичимликлар рекламасига қонунан чекловлар қўйган эди.