Фориш марказига етиб олиш учун машина пойлаб турибман. Аксига олиб бирорта улов ўтмаса денг. Начора, сабр қилишга тўғри келади. Атроф бийдай дала. Турган жойимдан Айдаркўл аниқ-равшан кўриниб тураркан. Қуёш чиқадиган ёқдаги қоялар эса, қордан дўппи кийган. Ўша томонга узоқ тикилиб қолдим.

— Ҳа, меҳмонжон! Тоғларга узоқ тикилиб қолдингиз? — деди шу ерлик қария.

— Ўзим шунчаки. Бу ердан чиройли кўринаркан, — дедим.

 — Бу келинчак тоғи бўлади, — дея тушунтира кетди мўйсафид. — Қаранг, кўриниши худди келинчакка ўхшайди-а? Шу  сабаб шундай ном олган.

Халқ орасида Келинчак тоғи билан боғлиқ кўплаб ривоят, афсоналар юраркан. Сўзга чечан, очиқкўнгил отахондан ўша ривоятлардан бирортасини сўзлаб беришини сўрадим.

— Ривоят қилишларича, қадимда биз турган қишлоқда ақл-фаросатли, меҳнаткаш, ҳусну малоҳатда тенгсиз бир гўзал қиз яшаган экан, — дея ҳикоясини бошлади отахон. — У тиккан сўзана-ю, палаклар жуда чиройли бўлиб, тез сотилиб кетар экан. Қиз шикорга ишқибоз экан. У бир куни тоғу  тошларда ов қилиб юрганида, қишлоғини ёғий босибди. Сон жиҳатидан анча кўп бўлган ёв бир зумда қишлоқ кулини кўкка совуриб, эркакларни ўлдирибди. Қиз-жувонларни оёқости қилибди. Худди шу пайт қиз овдан қайтиб қолибди. Қайтибди-ю кўзи ёвга тушибди ва дарҳол тоққа қочибди. Душман аскарлари ҳам қиз ортидан  изма-из бораверибди. Қиз қоча туриб, ортидан келаётган душманининг анча-мунчасини камондан ўқ отиб қулатибди. Кейин қизнинг камон ўқлари тугабди. Душман эса, жуда яқинлашиб қолган. Шунда қиз Худога: ёлвориб: «Ёғий қўлида асир бўлгандан тошга айланиб қолганим яхши!» дея нола қилибди. Қизнинг оҳу ноласи ижобат бўлиб, тоққа айланибди...

Чиндан ҳам, юртимиз тоғларида жуда кўплаб сир-синоат, ғаройиботлар яширин. Уларнинг ҳар бири ҳақида афсона-ю ривоятлар эл орасида оғиздан-оғизга кўчиб юради. Отахоннинг ривояти ўзгача таассурот қолдираркан. Аммо сўзлаб бериш маҳоратига ҳам тан бермай илож йўқ...

Бу тоғ Нурота тумани, «Нурота» қоракўлчилик хўжалигида жойлашган.

Улуғбек АКТАМОВ