Ҳали туғилмаган инсонни мусиқа тарбиялаши қанчалик рост?

Яхши мусиқа инсон кайфиятини кўтариб, унинг дунёқараши ва ҳатто, келажакда қандай инсон бўлиб етишишига ҳам таъсир қилади. Мусиқа санъати тарбияда муҳим ўрин тутишини адабиёт ва санъатнинг йирик намояндалари кўп таъкидлаган.

Буюк маърифатпарвар Абдулла Авлоний мусиқанинг инсонга таъсири ҳақида фикр юритиб: «Санъатни англаган, ундан баҳраманд инсоннинг руҳияти пок бўлиб, ёмонлик томонига ўзгармайди, бузилмайди», деб ёзган эди. Бугунги кунда олимлар турли кузатув ва тажрибалар ўтказиб, юқоридаги фикр қанчалик ҳақ эканини яна бир бор исботлади.

Фарзанд тарбияси ва маънавий-руҳий камолотида мусиқанинг қандай таъсир этиши ҳақида олимлар бир қанча тадқиқотлар олиб бориб, шуни аниқлашганки, баланд частотали «ҳард рок» ва «ҳеавй металл» услубларидаги қўшиқлар эндигина етилаётган бош мия нейронларининг емирилишига сабаб бўлар экан. Сокин алла гўдакни тинчлантириб, юрак уришининг маромига тушишига ёрдам бераркан. Ҳазин мусиқалар она ва бола соғлиғи ва кайфиятига ижобий таъсир қилиши аниқланган. Буюк бастакор Моцартнинг асарлари нафақат ҳомиланинг тўғри ривожланишига, балки оғриқ сезувчанлигини камайтиришга ҳам ёрдам бераркан.

Икки ёшгача бўлган болаларда мусиқанинг таъсири ўрганилганда мумтоз мусиқалар болада санъатга қизиқиш уйғотиши, уларнинг феъл-атворида ақл билан иш тутиш, мулоҳазакорлик, ўзини камтарона тутиш каби фазилатларни шакллантириши аниқланган.

Мутахассисларнинг фикрича, ҳали балоғатга етмаган болалар рок мусиқаларга берилиб кетишидан эҳтиёт бўлиш керак. Чунки у сурункали бош оғриғига олиб келиши мумкин. Эшитиш қобилияти ва мияга салбий таъсир қилувчи бундай юқори даражадаги шовқинли қўшиқлар ўрнига ўзимизнинг мумтоз, миллий куй-қўшиқларимиз ва ҳар хил чолғу асбобларида ижро қилинган мусиқалар билан болани таништириб бориш керак.

Бунда ота-оналар эмас, балки таълим муассасаларидаги ўқитувчи-мураббийларнинг ҳам ҳиссаси, масъулияти катта. Мусиқа дарсларида ўқувчиларда мусиқавий-бадиий дидни, мусиқага бўлган қизиқиш ва эҳтиёжни, мусиқий саводхонлик маданиятини шакллантириш ўқитувчиларнинг асосий бурчидир. Ёш авлодни тарбиялашда уларнинг мусиқий маданияти ҳам тўғри шакллантирилса, чинакам соғлом авлодни тарбиялашга ҳисса қўшилган бўлади.

Ҳафиза ОЛИМОВА,

Ўзбекистон давлат   консерваторияси талабаси