ёхуд ўғрини боқаётган ота

Фарзанд наслнинг давомчиси. Яхши фарзанд эса ота-онанинг юзи, маҳалланинг обрўйи, таълим олган, фаолият кўрсатган масканининг шарафи ҳамдир.

Рудакий ёзади:

Афсуски, жаҳонда хирадмандларнинг

Фарзандлари бору эмас хирадманд.

Отада одобу билим бўлса ҳам,

Ундан насибасиз қолибдур фарзанд.

Бу рубоийда ўзинг эл-юртда обрў-эътиборга эга бўла туриб, фарзандинг оқибатсиз бўлса, сени эъзозлаш мушкулдир, дейди шоир. Дарҳақиқат, ота-она ва фарзанд ўртасидаги муносабатларни ҳар иккала томон англамаслиги, амал қилмаслиги ачинарли ҳол. Илмнинг ҳам мақсад-моҳияти асли шундан. Эл-юртга одобу илмдан ваъз айтиб, ноқобил фарзанд қилмишидан боши хам бўлган ота, аввало, ўзини айбламоғи зарур. Фарзандини таълим ва тарбиявий меҳридан бенасиб қолдирган кимсани «ота», деган номга муносиб, дейиш мумкинми? Шу ўринда ғарб мутафаккирларидан бирининг «Ўғлига таълим бермаган ота ўғрини боқаётган бўлади», деган гапи ёдга келади.

«Маҳалла — ота-онанг», «Қўшнинг тинч — сен тинч», «Бир фарзандга етти қўшни ота-она» сингари мақоллар замирида ҳам бир-бировга масъуллик шарти мавжуд. Оиланинг, қолаверса, ота-онанинг обрўси оқил фарзанд билан баҳоланади. Кайковуснинг «Қобуснома»сида юқоридаги масалаларга алоҳида тўхталиб ўтилган:

«Эй фарзанд, агар сен бола кўрсанг, унга яхши от қўйгил. Ҳар турли илм ва ҳунарни фарзандингга ўргатгайсан, токи оталик шартин ва шафқатин бажо келтирган бўласан. Фарзандингга илм, ҳунар ўргатишда муаллимлар таълим учун койисалар, сен фарзандингни аямагил».

Ушбу ҳикматлар асрлар оша инсонларнинг маънавиятига дахлдор неъмат сифатида қадр топгани бежиз эмас. Шу ўринда таъкидлаш лозим, назаримда, мактабда ота-оналар мажлисида уларни ҳам ана шундай ҳикматлар сабоғидан баҳраманд этиш давр талабига айлан­япти. Негаки, баъзи ота-оналарнинг ўзлари тарбияга, маънавий таълимга муҳтожлиги сезилиб қоляпти. Агар оила даврасида ҳар куни маълум бир сонияларни алломалар ўгитларини ўқишга, ўргатишга сарф қилсак, ўйлайманки, ижобий самарага эришамиз. «Оила-мактаб-маҳалла» ҳамкорлигининг якдил мақсадига эришишнинг йўлларидан бири — ота-оналарга тавсиялар бериш, муаммоларни биргаликда ҳал қилишга чоғлашдир. Бунинг учун ўқитувчи ёзги таътилда керакли маълумотларни, адабиётларни йиғиб бориши учун айни муддао. Зеро, фарзанд тарбиясидек муҳим, шарафли вазифа замирида фақат жонкуярлик боис, самара ва эҳтиром мавжуд.

Зебо КАРИМОВА,

Муборак туманидаги 1-мактаб

директорининг маънавият ва маърифат  ишлари бўйича ўринбосари