Юртимиздаги Миллий табиат боғлари айрим ҳудудларда шаҳарлар билан ёнма-ён жойлашган бўлиб, шаҳар экологияси учун жуда катта аҳамиятга эга. Миллий боғлар экологиясини муҳофаза қилиш бевосита шаҳар экологиясига ҳам ижобий таъсир кўрсатади.

Миллий табиат боғлари минглаб ўсимлик ва ҳайвонот олами эмин-эркин ҳаёт кечириши, ўсиб-ривожланиши, кўпайиши ва шунинг баробарида табиатдаги мувозанатни сақлаб туришга ёрдам бериши учун ташкил қилинган. Давлат томонидан муҳофазага олинган ушбу ҳудудларда экологик барқарорликни янада кучайтириш доимий диққат марказимизда бўлиши зарур. Бу борада айрим таклиф ва мулоҳазаларни инобатга олиш фойдадан холи бўлмайди, деб ўйлайман. Эҳтимол бу таклиф кўпчиликка маъқул бўлмаслиги мумкин. Аммо боғ ҳудудида табиий муҳитни авайлаб сақлаш учун шу нарса муҳим аҳамиятга эга.

Миллий табиат боғи ишчи-ходимлари ҳафтада бир кунни машинасиз кун деб эълон қилсак, ҳар жиҳатдан мақсадга мувофиқ бўлар эди. Боғ ҳудудини ҳақиқий экологик тоза ҳудуд сифатида сақлаб қолиш учун шахсий автоуловларни дарвозадан ташқарида (машина турар жойида) қўйиб келсак, табиатга ҳам, ўзимизга ҳам фойдали иш қилган бўлар эдик. Агар имкони бўлса, босқичма-босқич тарзда боғ ҳудудида ҳар қандай автотранспортлар ҳаракатини чеклаш масаласини жиддий ўйлаб кўришимиз керак. Бу билан биз нафақат она табиат ва у ердаги табиий муҳитни ҳимоя қилишга, балки ўз саломатлигимиз муҳофазасига ҳам ҳисса қўшган бўламиз.

Инсон кунига саккиз-ўн минг қадам пиёда юрса, юрак фаолияти, қон айланиши, овқат ҳазм қилиш ва асаб тизими кабиларда бир қанча ижобий ўзгаришлар кузатилиши мутахассислар томонидан илмий тасдиқланган. Автомобилимизни ҳудуд ташқарисида қолдириб, озгина пиёда юриш ёки ҳафтада лоақал бир кун шахсий автомобилимиздан фойдаланмаслик ҳар бир эколог-мутахассис, табиат ҳимоячисининг кундалик фаолиятига айланмоғи зарур, деб ҳисоблайман. Қолаверса, соҳа ходимлари ва жонкуярлари бу борада амалий ўрнак кўрсатиши бошқаларга яхши намуна бўлишини ҳам эсдан чиқармаслик керак.

Шунингдек, Миллий боғ ҳудудидаги ҳар бир бўлим назоратчиларини бир бўлимда узоғи билан икки йилда хизмат жойлари алмаштириб турилса, иш самарадорлиги ортиб боради.

Бундай ёндашув хизмат вазифасини бажараётган пайт­да йўл қўйилиши мумкин бўлган коррупцион ҳолатларнинг ҳам олдини олишга ёрдам бериши мумкин.

Боғ ҳудудларидаги чорва ҳайвонларини боқиш, экин экиш, дарахт, ўт, тош, сув ва бошқа табиий ресурслардан  фойдаланиш турли коррупцион ҳолатлар орқали ўзбошимчалик билан эмас, фақатгина қонун доирасида амалга оширилиши зарур.

Табиат ресурслари ўлчовли бўлгани сабабли улардан фойдаланиш ҳам ҳамиша ҳисоб-китобли бўлиши керак. Биз бу борада нафақат бугунги кунимиз, балки келажак авлод имкониятларини ҳам ҳисобга олган ҳолда иш тутсак, она табиатга тўғри муносабатни шакллантирган ва йўлга қўйган бўламиз.

Эркин ХОЛМОНОВ,

Зарафшон миллий табиат боғи

Фан ва атроф табиий муҳит маниторинги

бўлими мутахассиси