Бугун ҳаётимизни пластик буюмларсиз тасаввур қила олмаймиз. Рўзғорда ишлатиладиган барча ашёлар аста-секин тўлиқ пластмассадан ясалмоқда.

Ўйинчоқлар, фенлар, тароқлар, баклажкалар, ҳатто ўзбекнинг обдастасию, бешикнинг сумаги ҳам ҳеч қачон чиримайдиган, синмайдиган пластикдан ҳозир.

Улар хизматини ўтаб, кераксиз бўлиб қолганидан кейин асосий муаммо бошланади. Улар чиримайди, уларни хавфсиз тарзда йўқотишнинг деярли иложи йўқ. Бугун дунё олимлари ана шу муаммога ечим изламоқда.

Айтишларича, Ҳиндистонда чиқиндига ташланган пластмассадан мустаҳкам йўллар қуришда фойдаланиш йўлга қўйилибди.

Ҳиндистонда йўллар қурилиши учун пластмассадан жиддий фойдаланиш 2015 йилда ҳукумат шаҳар атрофидаги битум йўллари учун иссиқ аралашмалар билан пластмассадан фойдаланиш бў­йича кўрсатмалар чиқаргандан сўнг бош­ланган. Йиллар ўтиб, пластик йўллар деб номланувчи чиқинди пластмассадан фойдаланган ҳолда қурилган бу йўллар анъанавий битум билан қурилганларга қараганда мустаҳкамроқ эканлиги ўз исботини топди. Натижада, пластик йўллар пластик чиқиндиларни бошқаришнинг энг мақбул йўли сифатида кўрилмоқда.

Йўл қуришда ишлатилиши мумкин бўлган чиқиндилар

Йўл қурилишида ишлатилиши мумкин бўлган пластик чиқиндиларга пластик пакетлар, пластик стаканлар, картошка чипсилари учун пластик қадоқлар, печенье, шоколадларнинг қадоқ қоғозлари ва бошқалар киради.

Қишлоқ қурилиш вазирлиги томонидан чиқарилган айланма йўриқномага мувофиқ, қишлоқ йўлларини қуришда қуйидаги турдаги чиқинди пластмассалардан фойдаланиш мумкин:

– қалинлиги 60 микрон (ПE, ПП ва ПС) гача бўлган плёнкалар (пакетлар, стаканлар).

– ҳар қандай қалинликдаги қаттиқ пластмассалар (ПС).

– юмшоқ пластмассалар (ПE ва ПП).

– қалинлиги 60 микронгача бўлган қатламли пластмасса (альюминий билан қопланган), яъни печенье, шоколад ва бошқалар учун ишлатиладиган қадоқлаш материаллари.

Йўллар учун пластмассадан фойдаланиш жараёни:

Барча пластик чиқиндилар парчалангандан сўнг (барча чанг зарралари йўқ қилинади ва пластмасса буюмлар майда бўлакларга бўлинади) улар 165 ° C да иситилади. Кейинчалик, майдаланган қисмлар битум аралашмасига қўшилади, у ҳам 160 ° C да иситилади. Якунда ҳосил бўлган ашё йўлларни қуриш учун ишлатилади. Бунда иш қуйидаги босқичда амалга оширилади:

1) чиқиндидаги пластмасса аввал парчаланади;

2) кейин пластмасса иссиқ шағал билан аралаштирилади;

3) аралашма эритилган асфальтга қўшилади;

4) йўл одатдагидек тарзда ушбу ашё билан асфальтланади.

Масалан, бир километр йўл ётқизиш учун бир тонна пластик чиқинди тўққиз тонна битум билан аралаштирилади. Қишлоқ тараққиёт вазирлиги томонидан чиқарилган кўрсатмаларга мувофиқ, қўшиладиган пластмасса миқдори битумнинг 8 фоизини ташкил қилади.