Соғлом одам бирор нарса истеъмол қилгандагина тили ва оғиз бўшлиғида муайян таъм сезади. Аммо айримлар ўз-ўзидан шўр, ширин, нордон мазани сезиши мумкин.

— Таъм билан боғлиқ бу ҳолат одатда, моддалар алмашинувининг бузилиши, гастроэнтерологик ва стоматологик касалликлардан бўлиб, хасталик турини таъмга қараб фарқлаш мумкин, — дейди олий тоифали терапевт Барно ­ТОШМУРОДОВА. — Масалан, оғизда аччиқ таъм сезиш асосан ўт (сафро) қопи касалликлари (масалан, холецистит) ва ўт йўли хасталикларидан дарак бўлиши мумкин. Аччиқ таъмнинг пайдо бўлиши қуйидагича кечади: ичакларга тушган сафро ошқозонга, сўнг қизилўнгачга чиқади. Шу йўл билан сафронинг аччиқ таъми оғизгача етиб келади. Унинг яна бир сабаби — ошқозон ва ичакларнинг тўлқинсимон ҳаракатланиш механизми бузилиши. Бундан ташқари, таъм жигар касалликларидан огоҳлантираётган бўлиши ҳам мумкин. Баъзан аччиқ маза таом таркибидан бўлиб, бир неча кундан сўнг ўтиб кетади. Масалан, ўт ҳайдаш хусусияти юқори маҳсулотлардан кейин вақтинча шундай ҳолат кузатилиши табиий.

Ширин таъм

Оғизда сабабсиз ширин таъмнинг пайдо бўлиши организмда углевод алмашинувининг бузилганидан дарак. Бу ҳолат қандли диабет касаллигининг бир белгиси ҳам. Агар ширин таъм тез-тез чанқаш билан бирга кузатилса, эндокринолог қабулига бориб, қондаги қанд миқдорини текширтириш керак.

Қанд миқдори меъёрида бўлса, гастроэнтеролог текширувидан ўтиш лозим. Чунки ширин таъм ошқозон-ичак фаолияти бузилишидан ҳам бўлиши мумкин. Агар таъм чучмал-ширин бўлса, газдан заҳарланиш ёки стоматологик касаллик ривожланаётган бўлади.

Шўр таъм

Сўлак безлари ёки буйрак касалликларида шўр таъм пайдо бўлади. Гайморит, синусит каби бурун-ҳалқум касалликларида ажраладиган шилимшиқ ҳам оғизда шўр таъм пайдо қилади. Баъзи дори воситаларининг сўлак безларига таъсири, кофеинли ёки алкоголли маҳсулотларни кўп истеъмол қилиш оғиз бўшлиғида вақтинча шўр таъм сезилишига олиб келади. 

Нордон таъм

У одатда, стоматологик касаллик аломатидир. Ошқозон-ичак касалликларида ҳам бу ҳолат кузатилиши мумкин. Масалан, гастритда ошқозон кислотаси юқорига кўтарилиб, қизилўнгач орқали оғизгача келади, оқибатда бемор сабабсиз нордон таъмни ҳис қилади. Агар нордон таъм жиғилдон қайнаши, кекириш, ошқозонда оғриқ, кўнгил айниши билан кечса, ҳақиқатан ҳам ошқозон кислотаси кўпайганидан дарак беради.

Сероводород таъми

Намиққан, зах таъмига ўхшаш бу маза ошқозон ёки ўн икки бармоқли ичак ярасидан огоҳлантиради. Шунингдек, ичаклар микрофлорасининг бузилиши, жиғилдон қайнаши, бетартиб овқатланиш оқибатида ҳам сероводород таъми пайдо бўлади. Агар тишлари­нгизга пломба ёки металл тиш қопламаси қўйилган бўлса, зах таъм уларни алмаштириш вақти етганини англатади.

Гўзал КАМАЛОВА

ёзиб олди.